Παρασκευή, 3 Σεπτεμβρίου 2010

Καθαρισμός του Αχέρoντα με καγιάκ

Μια πολύ καλή πρωτοβουλία που ευχόμαστε να γίνει παράδειγμα σε όλους μας.

Η Σκακιστική Ένωση ''ΝΙΚΟΠΟΛΗ'' Πρέβεζας σε συνεργασία με τον «Αχέρων Kayak» θα προβεί σε καθαρισμό του ποταμού Αχέροντα (κάτω ρου) το Σάββατο 4 Σεπτεμβρίου και ώρα 11:00.


Αν και ο Αχέρων είναι απ' τα καθαρότερα ποτάμια και τα νερά στο "κάτω ρου" του πηγάζουν μέσα απ' τα ψηλά κατακόρυφα βράχια του φαραγγιού του, όλο και κάποια σκουπίδια φθάνουν στις όχθες του, συνήθως από τα χωριά ψηλότερα, αλλά κι απ' την τουριστική περιοχή της Γλυκής.
Ο καθαρισμός θα γίνει με καγιάκ μέσα στο ποτάμι, θα ξεκινήσει από τη βάση του "Αχέρων Kayak" στην ευθεία Μεσοποτάμου – Αμμουδιάς και θα τερματίσει στις εκβολές του Αχέροντα στην Αμμουδιά.
Αξίζει να συμμετάσχουν όσοι μπορούν!

Δευτέρα, 23 Αυγούστου 2010

Χωροταξικό Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων. Συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση

Δημόσια Διαβούλευση για τη «Συμπλήρωση και εξειδίκευση τεχνικών και λοιπών λεπτομερειών των κριτηρίων χωροθέτησης Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ)»

Φίλες και φίλοι,


Σας καλωσορίζω στον ηλεκτρονικό χώρο που φιλοξενεί τη δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο Υπουργικής Απόφασης με τίτλο «Συμπλήρωση και εξειδίκευση τεχνικών και λοιπών λεπτομερειών των κριτηρίων χωροθέτησης Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ) που προβλέπονται στο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ) σύμφωνα με την παρ 5 του άρθρου 9 του Ν. 3851/2010»


Η απόφαση αφορά την πρόσθετη διασφάλιση των περιβαλλοντικών μέσων και παραμέτρων και την αρμονική ένταξη των Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ) στο περιβάλλον, με την εξειδίκευση και συμπλήρωση των τεχνικών και λοιπών λεπτομερειών των κριτηρίων χωροθέτησης των έργων ΑΠΕ του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης.


Η δημόσια διαβούλευση θα ολοκληρωθεί την Παρασκευή 20 Αυγούστου 2010.
Ευχαριστώ εκ των προτέρων για τις πολύτιμες απόψεις και τη συμμετοχή σας,


Τίνα Mπιρμπίλη
Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής


Με την παρούσα απόφαση αποσκοπείται:


α) η πρόσθετη διασφάλιση των περιβαλλοντικών μέσων και παραμέτρων και η αρμονική ένταξη των Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ) στο περιβάλλον, με την εξειδίκευση και συμπλήρωση των τεχνικών και λοιπών λεπτομερειών των κριτηρίων χωροθέτησης των έργων ΑΠΕ του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (Άρθρο 16 της ΚΥΑ 49828/03.12.2008 ΦΕΚ 2464Β/2008), σε εφαρμογή της παρ. 5 του άρθρου 9 του Ν. 3851/2010.


β) η πληρέστερη αντιμετώπιση των συνολικών, αθροιστικών και συνεργιστικών επιπτώσεων ΜΥΗΕ που πρόκειται να εγκατασταθούν στο ίδιο υδατόρευμα και στους συμβάλλοντες αυτού κλάδους.


γ) η αποφυγή δυσανάλογου μήκους εκτροπών φυσικής κοίτης των υδατορευμάτων από την υλοποίηση ΜΥΗΕ, σε σχέση με την αποδιδόμενη ισχύ αυτών, και προκειμένου να επιτυγχάνεται ο σκοπός του ΕΠΧΣΑΑ – ΑΠΕ όπως καθορίζεται στην παράγραφο 1β του άρθρου 1 αυτού, δηλαδή η δημιουργία εγκαταστάσεων ΑΠΕ, σύμφωνα με τις αρχές της βιωσιμότητας και της αρμονικής ένταξης τους στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον.

Διαβάστε το πλήρες κείμενο και τα σχόλια ανά άρθρο, εδώ

Κύριος άξονας της θέσης μας, ως Φίλοι των Ποταμών, αναφορικά με τη συγκεκριμένη τροποποίηση, είναι πως σωστά αναγνωρίζεται πως η οικολογική ροή που πρέπει να μένει στο ποτάμι κάτω απ' το φράγμα, δεν πρέπει απλά να υπολογίζεται μ' ένα επι τοις εκατό ποσοστό της ροής, αλλά να αφήνει ένα ελάχιστο βάθος νερού στο ποτάμι, ώστε να είναι δυνατή η επιβίωση του οικοσυστήματος. Το βάθος αυτό όμως πρέπει να είναι αποτέλεσμα επιτόπιας ειδικής μελέτης, ανάλογα με τη μορφολογία του ποταμού και της ιχθυοπανίδας.
Μεγάλης σημασίας επίσης για την προστασία του περιβάλλοντος, δεν είναι τόσο η διαστασιολόγηση των έργων, με απόρριψη των πολύ μικρών βάσει μαθηματικού τύπου, αλλά ο σωστός σχεδιασμός των έργων και οι σωστές περιβαλλοντικές μελέτες, βασισμένες σε πραγματικά στοιχεία τόσο για τις υδατοπαροχές όσο και για την ποιότητα του οικοσυστήματος, αλλά και η επίβλεψη της εφαρμογής των περιβαλλοντικών όρων κατά την κατασκευή και λειτουργία των έργων.

Οι Φίλοι των Ποταμών συμμετείχαν στην δημόσια διαβούλευση, με το παρακάτω σχόλιο.

Κυρία Υπουργέ

Κατ’ αρχήν κρίνεται θετική η δυνατότητα που δίνεται σε όλους τους ενδιαφερόμενους, να διαβάσουν απόψεις ο ένας του άλλου, συχνά αντίθετες, αλλά πάντα ενδιαφέρουσες. Θετική επίσης είναι η δυνατότητα που δίνεται για αυτόματο θετικό ή αρνητικό σχολιασμό των απόψεων αυτών. Δίνει κι αυτό τις πληροφορίες του. Ευχή όλων μας είναι, οι απόψεις που κατατίθενται, τόσο σε αυτή όσο και σε άλλες διαβουλεύσεις, να λάβουν προσοχής και να βοηθήσουν στη δημιουργία δημοκρατικότερων αλλά και δικαιότερων νόμων και θεσμών.

Σχετικά με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις – συμπληρώσεις που κατατέθηκαν για δημόσια διαβούλευση και οι οποίες αφορούν τον υπολογισμό του μήκους ανάπτυξης των μικρών ΥΗΕ, την απόσταση μεταξύ δυο συνεχόμενων έργων, αλλά και τα 20εκ. προβλεπόμενης οικολογικής παροχής. Άποψη μας είναι πως τα παραπάνω μεγέθη δε μπορούν να μπαίνουν σε νομοθετικά καλούπια, διότι είναι δυναμικά και εξαρτώμενα άμεσα απ’ την τοπική μορφολογία του εδάφους, την τοπογραφία του ποταμού και τις υδατικές παροχές κατά τη διάρκεια του χρόνου. Αντίθετα, αυτό που πρέπει να ζητούμε είναι μια επιτόπου μελέτη, που θα λαμβάνει υπόψη στις παραδοχές της, επιτόπου μετρήσεις και δεδομένα.

Κύριο μέλημά μας στο σχεδιασμό ενός περιβαλλοντικού έργου – εφόσον έτσι θέλουμε να προωθήσουμε τα μικρά υδροηλεκτρικά έργα – είναι η προστασία του περιβάλλοντος. Αν δεν γίνει συνετή χωροθέτηση, σωστός σχεδιασμός, προσεκτική και αυστηρά ελεγχόμενη κατασκευή και λειτουργία, οι πρώτες και μεγαλύτερες επιπτώσεις που θα έχει ένα τέτοιο έργο, θα είναι στο τοπικό περιβάλλον και το οικοσύστημα, ενώ θα είναι και πολύ μεγαλύτερες από την θετική συμβολή του έργου στη συνολική επίπτωση στο περιβάλλον.

Για να γίνω πιο συγκεκριμένος, αν δεν έχουν γίνει πρόσφατα, συστηματικές μετρήσεις υδατοπαροχών στο υπό έλεγχο ποτάμι (και όχι μετρήσεις ή υπολογισμοί από δεδομένα της ευρύτερης περιοχής) δε μπορούμε να ξέρουμε την πραγματική ροή του ποταμού σε όλες τις εποχές. Αυτό πολλές φορές οδηγεί σε σχεδιασμό μη παραγωγικών έργων – ή έργων που δεν μπορούν να δουλέψουν το καλοκαίρι λόγω έλλειψης νερών. Και ποιός ελέγχει τις μετρήσεις που γίνονται; Υπάρχει κάποιος επίσημος φορέας ελέγχου αυτών ή τουλάχιστον κάποιες προδιαγραφές που ακολουθούνται, ώστε οι μετρήσεις να θεωρούνται αντιπροσωπευτικές;

Η οικολογική παροχή που είναι βασικός παράγοντας για την διατήρηση της ζωής ενός ποταμού και του εξαρτώμενου απ’ αυτό οικοσυστήματος (φυτικό και ζωικό) δε μπορεί να υπολογίζεται από ένα γενικό ποσοστό, το οποίο μάλιστα να είναι το ίδιο όλες τις εποχές του χρόνου. Η δικλείδα των 20 εκατοστών ως ελάχιστη ροή κατάντη της υδροληψίας, μπορεί να είναι για κάποιους απ’ τους σχολιαστές εξωπραγματική, ενώ και κάποιος «ανώνυμος» ιχθυολόγος την θεώρησε υπερβολική. Αυτό που θα έπρεπε να υπάρχει είναι μια επιστημονική άποψη, του απαραίτητου βάθους για την κίνηση της ιχθυοπανίδας και την καλή υγεία του ποτάμιου συστήματος και βάσει αυτής να καθορίζεται το οικολογικό βάθος σε κάθε περίπτωση έργου. Αυτό μπορεί ίσως να καθορίζεται στην έτσι κι αλλιώς απαραίτητη μελέτη ιχθυοπανίδας, στα πλαίσια της περιβαλλοντικής μελέτης, η οποία θα εκτιμήσει το είδος, τη ποσότητα και τη σπανιότητα της ιχθυοπανίδας της περιοχής.

Σίγουρα οι 20 πόντοι σε όλο το πλάτος της κοίτης είναι κάτι που δεν συναντάμε στα περισσότερα ελληνικά ρέματα, ιδιαίτερα το καλοκαίρι. Αν τον περισσότερο χρόνο το νερό σ’ ένα ρέμα είναι λιγοστό, τότε ίσως δεν είναι ο πιο κατάλληλος τόπος για κατασκευή ΥΗΕ. Αν τα νερά πέφτουν μόνο το καλοκαίρι, τότε μπορεί το έργο να σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί τους υπόλοιπους μήνες.

Η οικολογική παροχή όμως, θα πρέπει να τηρείται και σε άλλες παράλληλες δραστηριότητες, όπως η λήψη νερών για άρδευση. Μπορεί δηλαδή το υδροηλεκτρικό έργο να απελευθερώνει την οικολογική παροχή κατάντη και αυτή να δεσμεύεται από αυθαίρετες αρδευτικές υδροληψίες. Θεωρώ ιδανική την περίπτωση που περιγράφτηκε σε προηγούμενο σχόλιο (Μποζίνης Δημήτριος – 16 Αυγούστου 2010, 09:06) όπου ένα υδροηλεκτρικό χρησιμοποιείται ως αρδευτικό το καλοκαίρι, διαφωνώντας όμως με τη λογική πως προηγούνται οι καλλιέργειες της παραγωγής ενέργειας, μια και θα μπορούσε να υπάρχει ένας καλός συντονισμός, π.χ. πότισμα το βράδυ – ενέργεια την ημέρα και πάντα με την οικολογική ροή διαθέσιμη κατάντη.

Πέραν της οικολογικής ροής, που επαναλαμβάνω πως πρέπει να τυγχάνει επιστημονικής μελέτης σε κάθε περίπτωση και της υδατοπαροχής που επίσης θα πρέπει να μετράται τοπικά και επαρκώς, στα πλαίσια μάλιστα γενικότερης μελέτης διαχείρισης υδάτων σε επίπεδο λεκανών απορροής, ένα ακόμη βασικό θέμα που καθορίζει την όλη επίπτωση στο περιβάλλον, είναι η επιλογή της θέσης του έργου.

Εκτός από τοπογραφικά χαρακτηριστικά (θέσεις και απόσταση μεταξύ υδροληψίας και σταθμού) πρέπει να λαμβάνει υπόψη και την συνολική επιβάρυνση του φυσικού περιβάλλοντος από έργα υποδομής. Το να θάψεις ένα αγωγό κάτω από ένα υπάρχων δασικό δρόμο είναι πολύ διαφορετικό απ’ το ν’ ανοίξεις καινούργιο δρόμο στο δάσος και ιδιαίτερα στην κοίτη του ποταμού. Τέτοιοι δρόμοι, στους οποίους θα πρέπει να κινηθούν μεγάλα φορτηγά και μηχανήματα, αθροιστικά με τις αποψιλώσεις για τα δίκτυα ρεύματος, είναι μια ανοικτή πληγή στο παρθένο φυσικό περιβάλλον, που δεν κλείνει τόσο γρήγορα όσο διάβασα από άλλους σχολιαστές. Μάλλον τους συνηθίσε το μάτι μας τους δρόμους στα βουνά και τα φαράγγια…

Απομακρύνουν την άγρια ζωή και δίνουν μάλιστα πρόσβαση στο ποτάμι, περισσότερο σε καταστροφικές δραστηριότητες, όπως αμμοληψίες, παράνομο κυνήγι και ψάρεμα, παρά σε δραστηριότητες πυροπροστασίας ή αναψυχής όπως αναφέρθηκε σε άλλο σχόλιο. Έτσι κι αλλιώς, το νερό που θα χει απομείνει απ’ την εκτροπή στο συγκεκριμένο τμήμα του ποταμού, θα ‘ναι λιγοστό…

Η ίδια η κατασκευή, που υπό το υπάρχων καθεστώς δεν επιβλέπεται από κανέναν αρμόδιο, όσον αφορά την τήρηση των περιβαλλοντικών όρων, έχει σαν αποτέλεσμα την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, με συχνές ρίψεις μπαζών στη κοίτη των ποταμών, ξερίζωμα και θάψιμο δένδρων, μεγάλα πρανή εκσκαφών, ορατά από χιλιόμετρα. Η επίβλεψη της κατασκευής όσο και της λειτουργίας του έργου θα πρέπει να ανατεθεί σε κάποια αρχή – ίσως και ανεξάρτητο μηχανικό – ο οποίος θα αναφέρει στο Υπουργείο και θα αμείβεται από την επιδότηση του Έργου και τα έσοδα της ενέργειας (το προαναγγελθέν πράσινο ταμείο ίσως;)

Νίκος Μαυρής.

Τοπογράφος Μηχανικός ΕΜΠ.

Ομάδα «Φίλοι των Ποταμών». http://greekriverfriends.blogspot.com/

20 Αυγούστου 2010, 16:11

Σύνδεσμος

Αναδρομική Σημείωση (23 Αυγούστου 2010, 05:00)

Διαβάζοντας κάποιος τα σχόλια επί της διαβούλευσης, διαπιστώνει πως στη μεγάλη τους πλειοψηφία είναι σχόλια μελετητών και κατασκευαστών μικρών υδροηλεκτρικών έργων. Φυσικό είναι όπως φυσική είναι και η καθολική αντίδραση των συγκεκριμένων σχολιαστών στην υπουργική απόφαση, μια και αυτή έρχεται να ακυρώσει το μεγαλύτερο μέρος των υπό σχεδιασμό και αδειοδότηση έργων. Βάσει του μαθηματικού τύπου που συνδέει το μήκος της εκτροπής με την ισχύ του έργου, πριμοδοτεί τα μεσαίου μεγέθους έργα σε βάρος των μικρών και πολύ μικρών (0.3MW - 1MW), στη λογική πως για ένα τόσο μικρό σε απόδοση έργο, η περιβαλλοντικές συνέπειες είναι δυσανάλογα μεγάλες. Διαβάζοντας τα σχόλια του επίσημου φορέα των ηλεκτροπαραγωγών από μικρά ΥΗΕ, μπορούμε να εντοπίσουμε την ένστασή τους.
Συγκριτικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν βέβαια και οι λιγοστές συγκριτικά δημοσιευμένες απόψεις περιβαλλοντολόγων, δασολόγων, ιχθυολόγων και περιβαλλοντικών ομάδων τις οποίες καλό θα είναι να τις προσέξουμε, μια και είναι απόψεις μη άμεσα εμπλεκομένων στα έργα, απόψεις από την πλευρά. Μερικές που έχω ξεχωρίσει είναι οι παρακάτω:

• 19 Αυγούστου 2010, 17:51 - Μάντζιος Νικόλαος, Δασολόγος – Περιβαλλοντολόγος
• 18 Αυγούστου 2010, 16:42 - Βαγγέλης Δημητρίου, Δρ. Βιολόγος Ιχθυολόγος
• 17 Αυγούστου 2010, 00:06 - Δρ. Μάνος Κουτράκης, Βιολόγος- Ιχθυολόγος
• 18 Αυγούστου 2010, 18:56 - Νίκος Νικήσιανης – Υπ. Εκστρατειών Περιβαλλοντικής Οργάνωσης «Καλλιστώ»
• 20 Αυγούστου 2010, 00:21 - ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΥΤΑΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Ταυρωπός. Ράφτιγκ μέσα στα σκουπίδια!

Η εικόνα που δημοσίευσε η Real News της Κυριακής, στο περιβαλλοντικό τμήμα της - συγχαρητήρια στην εφημερίδα που διατηρεί το ενδιαφέρον της στα περιβαλλοντικά θέματα - με τον ευφάνταστο τίτλο, δεν είναι κάτι που μας παραξενεύει. Τα βλέπουμε συνεχώς εμείς που κυκλοφορούμε περί των ποταμών και όχι μόνο στον Ταυρωπό...



Διαβάζοντας το άρθρο, μόνο να κουνήσουμε το κεφάλι μπορούμε. Τόσο από επιβεβαίωση όσο και από θυμό για το αιώνια δυσκίνητο ελληνικό κράτος, αλλά και το μηχανισμό μετατόπισης ευθυνών, μεταξύ τοπικών "αρχόντων" και Πολιτείας, όταν αυτό που πρέπει να γίνει είναι να βγει κάποιος μπροστά να δείξει το σωστό δρόμο.
Ο Νομάρχης Κοντογεώργος, απαγόρεψε τη λειτουργία των (έτσι κι αλλιώς παράνομων) χωματερών, 11 τον αριθμό (οι γνωστές κι επίσημες), για να σταματήσουν οι Δημάρχοι να ρίχνουν τα σκουπίδια τους εκεί, κινδυνεύοντας άμεσα από βαριά πρόστιμα. Τους έχει δώσει όμως εναλλακτική λύση που να τα πάνε; Όχι βέβαια...
Ρίξτε τα στο ποτάμι βρε παιδιά... Θα τα πάρουν οι πρώτες βροχές και θα τα βλέπουν μόνο κάτι "γραφικοί" που κατεβαίνουν το ποτάμι μ' αυτά τα ράφτιγκ και τα καγιάκ... Απ' το δρόμο να μη φαίνονται μόνο!

Η φωτογραφία απ' τη ρίψη σκουπιδιών πάνω από τον Ταυρωπό- όχι μπαζών...σκουπιδιών - του Δήμου Βίνιανης  αποκαλύφθηκε όμως... Πριν τη δει όλη η Ελλάδα βέβαια την έχουν δει οι ίδιοι οι Ευρυτάνες, κάποιοι απ' τους οποίους έχουν εδώ και καιρό ευαισθητοποιηθεί και διαμαρτύρονται, για πολλά κακώς κείμενα αλλά μάταια... Κατά τ' άλλα όλοι υποστηρίζουμε - και δικαίως - πως η Ευρυτανία είναι ιδανικός τόπος εναλλακτικών, οικολογικών διακοπών. Πως όμως το υποστηρίζουν οι ίδιοι οι Ευρυτάνες; Με σκουπίδια στα ρέματα;

Η χωματερή στον Ταυρωπό αποτελεί σημαντική εστία ρύπανσης για το ποτάμι. "Κάθε φορά που βρέχει, το ποτάμι γεμίζει σκουπίδια και όταν τα νερά υποχωρούν, κρέμονται στα δέντρα. Προσπαθούμε να κρατήσουμε το τοπίο καθαρό αλλά είναι αδύνατο να μαζέψουμε όλα τα σκουπίδια" λέει στη Real News ο Δημήτρης Σταλίκας, της Τrekking Ελλάς Ευρυτανίας.

Το πρόβλημα της έλλειψης χώρου υγειονομικής ταφής απορριμάτων (ΧΥΤΑ), ο οποίος για να υπάρξει πρέπει να κατασκευαστεί και για να κατασκευαστεί πρέπει πρώτα να χρηματοδοτηθεί, είναι η πληγή που όλοι ξέρουμε αλλά κάνουμε πως δεν βλέπουμε. Το πρόστιμο όταν θα πέσει - και θα πέφτει σε καθημερινή βάση - θα το καταλάβουμε άραγε;
Δήμαρχε Γεωργίου εκεί ψηλά στην όμορφη κατά τ' άλλα Βίνιανη; Γιατί δεν κλείνεις μόνος σου τη χωματερή και να πας τα σκουπίδια στο διπλανό νομό που διαθέτει ΧΥΤΑ; Τα επιπλεόν έξοδα θα τα γλυτώσεις απ' τα πρόστιμα, ή μήπως νομίζεις πως δεν θα σας τα μεταβιβάσει τα πρόστιμα σ' εσάς η Πολιτεία;

Τετάρτη, 28 Ιουλίου 2010

Αιτήσεις για έξι νέα μεγάλα υδροηλεκτρικά από την ΤΕΡΝΑ

Αιτήσεις για έξι νέα υδροηλεκτρικά μεγαθήρια, συνολικής ισχύος 2391 mW, κατατέθηκαν από την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή στη ΡΑΕ στον κύκλο Ιουνίου. Τα υδροηλεκτρικά αυτά είναι αντλητικά, εκμεταλεύονται δηλαδή το νερό που συγκεντρώνεται σε ταμιευτήρες, αντλώντας το τις ώρες μη αιχμής (συνήθως βραδινές) και αποδίδοντάς το για υδροηλεκτρική χρήση τις ώρες αιχμής.
Αρκετές ακόμα αιτήσεις για τέτοιου μεγέθους υδροηλεκτρικά έχουν κατατεθεί τους τελευταίους μήνες στη ΡΑΕ χωρίς να διευκρινίζεται αν είναι αντλητικά. Εννέα από την Τέρνα και δύο απ' τη Μηχανική

Από τα έξι τελευταία έργα, δύο είναι στο νομό Ημαθίας (Βροχόνερα Ι - 401MW, Βροχόνερα ΙΙ - 231MW) 5χλμ απ' τη Βέροια και τη Βεργίνα, 2 στο νομό Μαγνησίας (Τούμπα - 166MW, Μετόχι - 307MW) 10χλμ βόρεια του Βόλου, 1 στον Πηνειό στο Μακρυχώρι (Πηνειός 1 - 594MW) και 1 στην λίμνη Τριχωνίδα Αιτωλοακαρνανίας (Τριχωνίδα 1 - 685MW)

Η λειτουργία των ήδη υπάρχοντων φραγμάτων ως αντλητικών, με χρήση δεύτερου ταμιευτήρα θεωρείται από πολλούς ως η χρυσή τομή στα υδροηλεκτρικά. Για να γίνει αυτό βέβαια πρέπει τα υδροηλεκτρικά έργα να διαθέτουν ή ν' αποκτήσουν επιπλέον υδροηλεκτρικό σταθμό και ταμιευτήρα κατάντι του φράγματος - σταθμού παραγωγής.
Δυστυχώς οι εταιρείες είναι φιδωλές όσον αφορά την πληροφόρηση του κοινού για τα έργα αυτά, ενώ οι πληροφορίες που δημοσιεύει η ΡΑΕ (παρά την πολύ θετική εξέλιξη της γεωγραφικής απεικόνισης των έργων) είναι ανεπαρκείς για να κατανοήσουμε τη μορφή και την έκταση των έργων, που συνωστίζονται ιδιαίτερα στην Αιτωλοακαρνανία. Τυχαίο; Δε νομίζω...

Ο Γιάννης Αγιάννης ξεσπαθώνει για αιολικά και υδροηλεκτρικά

O Γιάννης Αγιάννης είναι ο ήρωας του Βίκτωρα Ουγκώ, και μια τραγική φιγούρα εκ των «Αθλίων». Είναι εκείνος που πέρασε τα πάνδεινα επειδή έκλεψε μια φρατζόλα ψωμί για να κοπάσει την πείνα του, όντας άπορος. Ο Γιάννης Αγιάννης πέρασε τη ζωή του σε υπόγεια υγρά κελιά σαν να είχε κάνει το μεγαλύτερο έγκλημα όλων των εποχών. Όμως... όπου φτωχός και η μοίρα του.

Σήμερα, ένας άλλος Αγιάννης έρχεται αντιμέτωπος με το κράτος «δικαίου» υπέρ των μεγάλων συμφερόντων και της κερδοσκοπίας, που βλέπει τα δάση σαν... φιλέτα προς βρώση. Αγωνίζεται και συμπάσχει με τα δέντρα που κόβονται, με το οξυγόνο που λιγοστεύει και τον φυσικό πλούτο που χάνεται και αφού του δόθηκε η δυνατότητα να μιλήσει... τα λέει έξω από τα δόντια, από το βήμα του «Ενός Κανενός».
Το κείμενο μας το έστειλε ο «δημοσιογράφος» και συναγωνιστής υπέρ των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), Ένας Κανένας! Και δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Οικολογική". Ακολουθεί η συνέντευξη - Αξίζει πραγματικά να τη διαβάσετε

Ε.Κ. Κύριε Αγιάννη, ας πάμε κατευθείαν στην ουσία. Πώς είναι δυνατόν άνθρωποι που έχουν περιβαλλοντικές ευαισθησίες, να προβάλλουν τόσες αντιρρήσεις στην εγκατάσταση αιολικών πάρκων και υδροηλεκτρικών εργοστασίων;

Γ.Α. Για να σας απαντήσω κύριε Κανένα, χρειάζεται ολόκληρη κουβέντα. Εν ολίγοις όμως, μπορώ να σας πω ότι η εγκατάσταση των έργων ΑΠΕ ιδιαίτερα στην Ελλάδα αλλά όχι μόνο, με τον τρόπο που προωθείται, αποτελεί μια περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική τραγωδία, που πολλοί καταλαβαίνουν, αλλά λίγοι κουβεντιάζουν γι’ αυτή. Είναι κάτι ανάλογο με το «Ισπανικό Μοντέλο» στον τουρισμό, και φέρνει προς αυτό που έγινε με τις πρώτες ανεμογεννήτριες της Δανίας. Πέφτουν τα μεγαλοσυμφέροντα, κάνουν φαραωνικά έργα αδιαφορώντας ουσιαστικά για το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος, και κονομάνε αστρονομικά ποσά για 20-25 χρόνια. Και τώρα κοιτάν οι Ισπανοί να γκρεμίσουν τα τσιμεντένια μεγαθήρια που φτιάξαν πάνω στο κύμα, και οι Δανοί επιδοτούν την αποσυναρμολόγηση και μετεγκατάσταση ανεμογεννητριών που μπήκαν σε λάθος τοποθεσίες, ενοχλούσαν κοινότητες, προκαλούσαν αντιδράσεις τέλος πάντων. Ο κούκος αηδόνι και το μάρμαρο μαντέψτε ποιος το πληρώνει. Τα έργα ΑΠΕ πρέπει να γίνονται έτσι ώστε ο κόσμος να τα θέλει κι όχι ν’ αντιδρά, κι αφού εν τέλει εμείς τα πληρώνουμε και χρυσά μάλιστα, να γίνονται για το καλό όλης της κοινωνίας. Κι όχι μόνο για τις τσέπες ορισμένων.

Ε.Κ. Μας τα ‘πατε μαζεμένα κύριε Αγιάννη, ας τα πάρουμε ένα-ένα. Κατ’ αρχήν συμφωνείτε ότι ο άνθρωπος φταίει για την κλιματική αλλαγή, και ότι οφείλουμε να κάνουμε κάτι γι’ αυτό γρήγορα;

Γ.Α. Φυσικά και συμφωνώ. Αλλά τέτοιου είδους γιγαντιαίες τσαπατσουλοδουλειές όπως η εγκατάσταση έργων ΑΠΕ στην Ελλάδα, πέρα από την τεράστια περιβαλλοντική ζημιά που προκαλούν, δεσμεύουν και κοινωνικούς ουσιαστικά πόρους που θα μπορούσαν να επενδυθούν πολύ σοφότερα, με πολλαπλά και διαχεόμενα σ’ όλο τον κόσμο οφέλη.

Ε.Κ. Και πάλι θέσατε πολλά ζητήματα μαζί. Πείτε μας πρώτα γιατί αποκαλείτε τα έργα ΑΠΕ «γιγαντιαίες τσαπατσουλοδουλείες»;

Γ.Α. Σας ζητώ συγγνώμη κύριε Κανένα μου, αλλά έτσι όπως έχουμε διαμορφώσει τον κόσμο μας, το Περιβάλλον, η Κοινωνία και η Οικονομία αλληλοεπηρεάζονται τόσο, που αποτελούν ουσιαστικά ένα σύστημα με πάρα πολλές παραμέτρους. Αναγκαστικά κάποιες απαντήσεις στις ερωτήσεις σας θα είναι σύνθετες και κάπως μακροσκελείς.
«Γιγαντιαίες τσαπατσουλοδουλειές» λοιπόν: Οι μεγάλες ανεμογεννήτριες - που δεν έχουν σημαντικές διαφορές στις διαστάσεις από τις μικρότερες - προσεγγίζουν τα 150 μέτρα ύψος, και το πτερύγιό τους είναι αδιαίρετο και έχει μήκος 45 μέτρα. Για να αποκτήσετε καλύτερη αντίληψη των μεγεθών συγκρίνετέ τα με μια πολυκατοικία: Κάθε όροφος έχει ύψος περίπου 3,5 μέτρα. Το συνολικό ύψος μιας ανεμογεννήτριας λοιπόν μπορεί να συγκριθεί με το ύψος μιας πολυκατοικίας 40 ορόφων, ενώ το ύψος μόνο του πτερυγίου, το οποίο πρέπει να μεταφέρεται ενιαίο, είναι συγκρίσιμο με το ύψος μιας οικοδομής 12 ορόφων. Ένα «Αιολικό Πάρκο» αποτελείται από μια συστοιχία τέτοιων κατασκευών, και συνοδεύεται από έργα όπως κάποιες δεκάδες πυλώνες υψηλής τάσης και υποσταθμούς ανύψωσης. Επιπλέον όπως καταλαβαίνετε, η μεταφορά τόσο μεγάλων αντικειμένων όσο το πτερύγιο των ανεμογεννητριών, απαιτεί τη διάνοιξη τεράστιων δρόμων σε δύσκολο ανάγλυφο. Πίσω από την εγκατάσταση ενός «Αιολικού Πάρκου» σε μια ορεινή ράχη της Ελλάδας, κρύβεται η εγκατάσταση μιας συστοιχίας θηριωδών ανεμοηλεκτρικών εργοστασίων και η εκτεταμένη ανεπανόρθωτη αλλοίωση του ορεινού παραδοσιακού τοπίου! Κι όλ’ αυτά με κόστος δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ!
Όσο για τα υδροηλεκτρικά, εν συντομία γιατί σας κούρασα, η εγκατάστασή τους συνεπάγεται την καταστροφή της κοίτης των ορεινών ρεμάτων σε μήκος συνήθως πολλών χιλιομέτρων.

Η φωτογραφία είναι από τις εκσκαφές για το μικρό υδροηλεκτρικό στον ποταμό Ερύμανθο πριν το έργο σταματήσει από διαμαρτυρίες τοπικών όργανώσεων και λόγω έλλειψης των απαραίτητων αδειών. ¨Οπως βλέπετε τα μπάζα απ' τις εκσκαφές δεν μεταφέρθηκαν σε χώρους απόθεσεις όπως θα προέβλεπε μια σωστή μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων αν είχε γίνει, αλλά ρίχτηκαν στο ποτάμι. Αρχείο Φίλων των Ποταμών.


Ε.Κ. Παρακαλώ, θα ήταν χρήσιμο να μας δώσετε μια εικόνα για τα μικρά υδροηλεκτρικά έργα. Και κατόπιν να μας εξηγήσετε γιατί χρησιμοποιήσατε τον όρο «τσαπατσουλοδουλειές».

Γ.Α. Καλώς λοιπόν. Για την εκμετάλλευση του ορεινού υδροηλεκτρικού δυναμικού η πρακτική είναι η εξής: Σε ένα σημείο του ορεινού ρέματος δεσμεύεται μια ποσότητα νερού. Το νερό αυτό οδηγείται σ’ ένα άλλο σημείο της κοίτης χαμηλότερα μέσω ενός κατάλληλα τοποθετημένου αγωγού, ώστε να παραχθεί εκεί ηλεκτρική ενέργεια. Αν ως κοινωνία έχουμε την παραμικρή ευαισθησία για τη διατήρηση ουσιαστικά παρθένων, ανέγγιχτων από τον άνθρωπο και εξαιρετικά όμορφων οικοσυστημάτων, όπως είναι τα ελληνικά ορεινά ρέματα, πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα δύο παραμέτρους: Τον τρόπο που θα τοποθετηθεί ο αγωγός προσαγωγής του νερού, και την ποσότητα της φυσικής παροχής του ρέματος που θα ρέει ελεύθερα στη φυσική κοίτη.
Φανταστείτε λοιπόν τι συμβαίνει όταν σε τέτοια οικοσυστήματα στην Ελλάδα, μπουλντόζες μπαίνουν μέσα στην κοίτη, δίπλα στην κοίτη ή όπου βολεύει τέλος πάντων, φτιάχνοντας δρόμους για να περάσουν τα τριαξονικά φορτηγά με τους εξάμετρους σωλήνες του αγωγού, τους γερανούς που θα τους ξεφορτώσουν και τους εκσκαφείς που θα τους παραχώσουν όπου βολεύει περισσότερο! Και το αστείο ποιο είναι; Ο καθένας ξέρει ότι τα ορεινά ρέματα, στην Ελλάδα το καλοκαίρι έχουν ελάχιστο νερό έτσι δεν είναι; Η Ελληνική πολιτεία θεωρεί ότι σε κάθε περίπτωση μόνο το 30% αυτού του ελάχιστου καλοκαιρινού νερού είναι απαραίτητο για την κάλυψη των αναγκών του ρέματος ως οικοσυστήματος. Το υπόλοιπο είναι προς εκμετάλλευση. Αν δηλαδή καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, ρέει στη φυσική κοίτη ενός ρέματος ένα μικρό κλάσμα της καλοκαιρινής παροχής του, έχουμε την απαιτούμενη «οικολογική παροχή» και όλα είναι μέλι γάλα! Κι όλ’ αυτά σε οικοσυστήματα που είναι φυσικά προσαρμοσμένα όχι μόνο σε πολύ μεγαλύτερες παροχές νερού, αλλά και σε μεγάλες αυξομοιώσεις της παροχής, ενώ σ’ αυτά διαβιούν και είδη προστατευόμενα από την Ελληνική και Κοινοτική νομοθεσία!

Ε.Κ. Μ’ αφού γίνονται μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων…

Γ.Α. Μωρέ γίνονται αλλά πως γίνονται…. Μπας και ξέρεις ποιος αναθέτει και πληρώνει τις μελέτες αυτές; Οι ίδιοι οι επενδυτές! Έρχονται κάποιοι επενδυτές σ’ εμένα ας πούμε που έχω μελετητικό γραφείο και μου λένε να κάνω την Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το τάδε έργο… Με φαντάζεσαι να τους απαντώ ότι το έργο αυτό δεν μπορεί να γίνει γιατί προκαλεί οικολογική καταστροφή ή έστω να τους βάζω προϋποθέσεις που κάνουν την επένδυση λιγότερο προσοδοφόρα; Δε θα σταθώ στην πιάτσα ούτε δευτερόλεπτο… Και στο κάτω-κάτω κι αν γράψω μπαρούφες, κι αν κάνω copy-paste θα πάθω τίποτα; Θα το ελέγξει κανείς;

Ε.Κ. Κι οι υπηρεσίες;

Γ.Α. Οι υπηρεσίες … Οι περισσότερες, όσο περίεργο κι αν ακούγεται, δεν έχουν ούτε αρκετό ούτε σωστά καταρτισμένο προσωπικό για να επεξεργαστούν βουνά μελετών για ΑΠΕ … Ποιος υπάλληλος πηγαίνει στο βουνό για να διαπιστώσει αν οι μελέτες ευσταθούν; Ποια υπηρεσία είναι σε θέση να ελέγξει αν τα έργα γίνονται σύμφωνα με τη μελέτη; Κι όταν λειτουργήσει το έργο, ας πούμε το υδροηλεκτρικό, υπάρχει κάποιος που να ελέγχει αν λειτουργεί σύμφωνα με τις προδιαγραφές; Κι όταν ακόμη κάποιοι υπάλληλοι προσπαθούν να κάνουν σωστή δουλειά, τρώνε κατακέφαλα από τους πολιτικούς ή καρεκλοκένταυρους προϊσταμένους διότι εμποδίζουν τις «επενδύσεις» και την «ανάπτυξη», βαφτίζονται «καταραμένη γραφειοκρατία», και ή συμμορφώνονται και ξεπετάνε τις μελέτες χωρίς πολλά πολλά, ή αλλάζουν πόστο. Τόσο απλά!

Ε.Κ. Αυτά λοιπόν εννοείτε «τσαπατσουλοδουλειές».

Γ.Α. Αυτά κι άλλα πολλά. Κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα: Το χωροταξικό για τις ΑΠΕ είναι ένα τερατούργημα που δεν λαμβάνει μέριμνα για την προστασία του πολιτισμού και του τοπίου στην Ελληνική ύπαιθρο, υπονομεύει την τουριστική ανάπτυξη ολόκληρων περιοχών, και στη διαμόρφωσή του δεν είχαν συμμετοχή οι τοπικές κοινωνίες. Γίνονται και εγκρίνονται στο πιτς φυτίλι σχέδια διαχείρισης ολόκληρων λεκανών απορροής ποταμών ώστε να μεταφερθεί νερό από τη μια λεκάνη στην άλλη. Τεράστια έργα προωθούνται χωρίς να έχουν προηγηθεί η επιστημονική παρακολούθηση καίριων παραμέτρων των οικοσυστημάτων για ένα ελάχιστο βάθος χρόνου. Και πολλά άλλα φυσικά.

Ε.Κ. Μα κύριε Αγιάννη δε μπορεί η εγκατάσταση έργων ΑΠΕ να είναι συμβατή με την τουριστική ανάπτυξη;

Γ.Α. Έτσι όπως προωθείται στην Ελλάδα όχι. Φαντάζεστε την Τοσκάνη ή τον Μέλανα Δρυμό γεμάτους ανεμογεννήτριες; Εμείς αυτό πάμε να κάνουμε σε ανάλογα Ελληνικά τοπία. Εδώ κουβεντιάζουμε για το αν θα καταντήσουμε τα αιγαιοπελαγίτικα νησιά σαν σκαντζόχοιρους! Μπείτε στο qualitynet.gr και δείτε πως εξελίχθηκε η κατάσταση στην Δανία. Τώρα τις ξηλώνουν τις ανεμογεννήτριες που ‘βάλαν λάθος. Κι επιπλέον τι μανία είναι αυτή με τις ανεμογεννήτριες και τα υδροηλεκτρικά; Ο ήλιος μας ζεσταίνει, τον ήλιο πρέπει να εκμεταλλευτούμε και στην Ελλάδα έχουμε μπόλικο!

Ε.Κ. Πάντως κύριε Αγιάννη μου με την εγκατάσταση ΑΠΕ όντως δημιουργούνται θέσεις εργασίας και ανάπτυξη.

Γ.Α. Εκτός από την περίοδο που κατασκευάζονται τα έργα αυτά κύριε Κανένα μου πόσες θέσεις εργασίας δημιουργούνται; Δύο για τους φύλακες και από μισή για το συντηρητή και το λογιστή; Οι ανεμογεννήτριες και όλος ο εξοπλισμός στο εξωτερικό γίνονται κι έρχονται εδώ πακέτο! Κι όσο για την ανάπτυξη, που πάει όλη αυτή η ανάπτυξη; Μήπως στις τσέπες ελάχιστων που πετάνε και κάνα κόκαλο στους δικούς τους; Κι υπάρχει πάντα και το παράδειγμα της Ισπανίας. Οι Ισπανοί έχουν ήδη δώσει ένα σκασμό λεφτά για γιγάντια έργα ΑΠΕ κι έχουν 20% ανεργία. Αυτός ο τρόπος «πράσινης ανάπτυξης» πιο πιθανό είναι να αυξήσει την ανεργία παρά να τη μειώσει!

Ε.Κ. Κύριε Αγιάννη πολύ τραγικά μας τα παρουσιάζετε... Μήπως υπερβάλλετε λίγο;

Γ.Α. Σκεφτείτε αυτά που θα σας πω κύριε Κανένα μου κι αποφασίστε εσείς αν υπερβάλλω: Στην Ελλαδίτσα ζούμε όλοι και το ‘χουμε δεί το έργο. Όποτε ανοίγει ένα τσουβάλι με λεφτά όπως οι Ολυμπιακοί, τα μεγάλα έργα, ή τα πακέτα κι οι χοντρές επιδοτήσεις απ’ την Ευρώπη, πέφτουν κατ’ ευθείαν απάνω οι γύπες και τα κοράκια, και μέχρι να καταλάβει ο λαός τι γίνεται, μένουν μόνο τα κόκαλα να γλύψει. Τέτοια πράγματα στην Ελλάδα γίνονται πρωτίστως για να ωφεληθούν οι τσέπες ορισμένων και δευτερευόντως για το κοινό καλό. Γι’ αυτό και μας κοστίζει ο κούκος αηδόνι κάθε φορά! Ε, στην περίπτωση των ΑΠΕ, επειδή όντως η κλιματική αλλαγή συμβαίνει και πρέπει να αντιμετωπιστεί, δεν ανοίγει μόνο ένα τσουβάλι με λεφτά, αλλά το θησαυροφυλάκιο του Σκρούτζ! Για όποιον προλάβει η κονόμα είναι εξασφαλισμένη για πολλά-πολλά χρόνια!

Ε.Κ. Κι αν είναι έτσι γιατί δεν υπάρχει καθολική αντίδραση από την κοινωνία;

Γ.Α. Γιατί η κοινωνία συνήθως δεν έχει ούτε γρήγορη αντίληψη ούτε καλά αντανακλαστικά. Αντιλαμβάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά δυσκολεύεται να συγκεκριμενοποιήσει στόχους και να δράσει συντονισμένα. Πάρτε το παράδειγμα (ευρύτερο από μας βέβαια) των βιοκαυσίμων. Για χρόνια οι περιβαλλοντικές οργανώσεις απαιτούσαν την παραγωγή βιοκαυσίμων. Αυτό το εκμεταλλεύτηκαν ορισμένοι και δημιούργησαν μια αγορά βιοκαυσίμων, η οποία όμως και αμφίβολο είναι κατά πόσο συνεισφέρει θετικά στο ισοζύγιο διοξειδίου, και είναι υπεύθυνη για την εκτόξευση της τιμής των τροφίμων, καταδικάζοντας εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε μεγαλύτερη πείνα και εξαθλίωση. Η κοινωνία δεν μπορούσε να καταλάβει εξ’ αρχής ότι αν η ανθρώπινη τροφή δεσμευθεί στην παραγωγή ενέργειας θα πεθάνει κόσμος από πείνα; Και όμως δεν αντέδρασε.
Κάτι ανάλογο γίνεται και τώρα κύριε Κανένα μου! Υποψιαζόμαστε ότι αυτό που πάει να γίνει είναι λάθος, αλλά εξ’ αιτίας αμφιβολιών, βαρεμάρας ή αίσθησης αδυναμίας δεν αντιδρούμε! Και μη με ρωτήσετε τι κάνουν οι εφημερίδες οι δημοσιογράφοι και τα ΜΜΕ. Κατασκευαστικές και ΜΜΕ ενώνονται στην κορυφή της πυραμίδας του συστήματος. Δε θα μου φαίνονταν παράξενο οι μεγαλοδημοσιογράφοι με τα μεγάλα πορτοφόλια που κανονίζουν την ενημέρωσή μας να επενδύουν σε ανεμογεννήτριες! Σε κάθε περίπτωση πάντως δε μπορούν να πάνε κόντρα στα αφεντικά τους. Όπως και στη περίπτωση της γρίπης. Τ’ αφεντικά τους είπαν να σπειρουν τον πανικό για να εμβολιαστεί ο κόσμος μαζικά και φέτος και του χρόνου και του παραχρόνου… και να κονομάν οι φαρμακευτικές, τ’ αφεντικά τους λένε και τώρα πώς να πλασάρουν το θέμα ώστε να πληρώσει ό κόσμος για τις ανεμογεννήτριες και τα υδροηλεκτρικά, και να κονομάνε οι κατασκευαστικές για δεκαετίες.

Ε.Κ. Μα κύριε Αγιάννη, εσείς μόνος σας είπατε ότι η κλιματική αλλαγή πρέπει να αντιμετωπιστεί. Μήπως το προωθούμενο μοντέλο είναι όντως ο μόνος τρόπος;

Γ.Α. Το μόνο σίγουρο είναι ότι είναι πολύ καλός τρόπος για να γίνουν οι πλούσιοι πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι. Όλος ο κόσμος θα πληρώσει την εξωφρενική και εξασφαλισμένη κερδοφορία των αιολικών και των υδροηλεκτρικών, η οποία θα διοχετευτεί σε συγκεκριμένες τσέπες. Κι η Ελληνική πολιτεία επιδοτεί φυσικά γενναιόδωρα τα έργα αυτά με ευρωπαϊκά χρήματα!
Εδώ και κάποια χρόνια κύριε Κανένα, το σύστημα που μας διαφεντεύει, καλλιεργεί το έδαφος ώστε να γεμίσει η πατρίδα μας ανεμογεννήτριες και υδροηλεκτρικά. Και ταυτόχρονα γίνεται συστηματική προσπάθεια να αποκλειστεί η ευρεία κοινωνία από την «πράσινη ανάπτυξη», ή να ξεγελαστεί με κάνα ξεροκόμματο όπως η αλλαγή κλιματιστικών και η αλλαγή κουφωμάτων στα παλιά σπίτια. Νομίζετε ότι είναι τυχαίο το ότι μέχρι πρόσφατα δε μπορούσε κάποιος να έχει φωτοβολταϊκά στο σπίτι του; Και τι πα να πεί ένα φωτοβολταϊκό σύστημα ανά οικοδομή; Πρέπει να μπούν όσα χωράνε και να συνδυαστούν με πράσινες στέγες! Τι πα να πει επιδοτούμε αλλαγή κουφωμάτων και καυστήρων στα σπίτια με άδεια πριν το ’80; Πρέπει να θερμομονωθούν και να αναβαθμιστούν ενεργειακά όλα τα σπίτια, ανάλογα με τις ανάγκες τους, και η επιδότηση που θα λάβουν να αυξάνεται όσο μειώνεται το οικογενειακό εισόδημα!

Ε.Κ. Δηλαδή εσείς πιστεύετε ότι υπάρχει εναλλακτική;

Γ.Α. Είμαι απόλυτα σίγουρος γι’ αυτό. Στην Ελλάδα συμβαίνει απίστευτη σπατάλη ενέργειας και τα κτήριά μας είναι κατ’ εξοχήν υπεύθυνα γι’ αυτή τη σπατάλη. Ως αποτέλεσμα επιβαρύνεται πάρα πολύ ο οικογενειακός προϋπολογισμός. Εκεί πρέπει να εστιάσουμε σε πρώτη φάση και όχι στο να καταστρέψουμε την ελληνική ύπαιθρο! Όλα αυτά τα χρήματα που μας λένε ότι είναι διαθέσιμα για «πράσινες επενδύσεις» να κατευθυνθούν στις πόλεις, ώστε να δουλέψει κι ο κόσμος. Αντί να δίνουμε τα βουνά και τα ρέματα της πατρίδας μας βορά στα κερδοσκοπικά κεφάλαια, να τους παραχωρήσουμε τις στέγες και τις προσόψεις των δημοσίων κτηρίων ώστε να τοποθετηθούν φωτοβολταϊκα και να πρασινίσουν οι στέγες! Τα σπίτια μας πρέπει να θερμομονωθούν οι ταράτσες μας να πρασινίσουν και να γεμίσουν φωτοβολταϊκα, και οι λέβητες να αλλαχθούν. Και φυσικά η πηγή ενέργειας που χρησιμοποιούμε για θέρμανση δεν μπορεί να είναι για πολύ ακόμα το πετρέλαιο. Στη Δανία εδώ και χρόνια χρησιμοποιείται η βιομάζα για τη θέρμανση των κτηρίων.

Ε.Κ. Μα πριν από λίγο αναφερθήκατε αρνητικά στην παραγωγή βιοκαυσίμων...

Γ.Α. Δεν είναι το ίδιο πράγμα. Εγώ δε μιλώ για μετατροπή της ανθρώπινης τροφής σε καύσιμο. Η βιομάζα μπορεί να παραχθεί από ενεργειακά φυτά στη θέση του καπνού και του βαμβακιού. Τα ενεργειακά φυτά μετατρέπονται σε μικρά τουβλάκια, τις πελλέτες, και τροφοδοτούν καυστήρες βιομάζας. Κι αν βάλουμε τη βιομάζα στο ενεργειακό μίγμα μας θα λυθούν και πολλά προβλήματα των αγροτών. Το μόνο μειονέκτημα της καλλιέργειας ενεργειακών φυτών είναι ότι χρειάζονται λιγότερο νερό και λιγότερα χημικά. Καταλαβαίνετε τι σημαίνει αυτό; Υπονομεύεται η εκτροπή του Αχελώου και η κερδοφορία των εταιριών λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων! Εκτός από τους μεγαλοκατασκευαστές και τους έμπορους αγροχημικών, όλοι οι υπόλοιποι μόνο όφελος μπορούμε να έχουμε από την καλλιέργεια βιομάζας. Είναι πολύ φθηνότερη ανά θερμίδα σε σχέση με το πετρέλαιο, στο ισοζύγιο του διοξειδίου αποτελεί παθητικό, και προσφέρει φως στο τούνελ για τον αγροτικό κόσμο της πατρίδας μας.

Ε.Κ. Δηλαδή προτείνετε θερμομόνωση, φωτοβολταϊκα και πράσινες στέγες στις πόλεις, και θέρμανση των κτηρίων με βιομάζα;

Γ.Α. Ακριβώς. Η ευθύνη για την κλιματική αλλαγή και το όφελος από την ανάσχεσή της πρέπει να καταμεριστεί σ’ όλη την κοινωνία. Είναι μεγάλη ευκαιρία να βελτιώσουμε την ποιότητα ζωής μας και να έχουμε συλλογικό οικονομικό όφελος. Φαντάζεστε πόσες θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν έτσι, και τι ανακούφιση θα είναι για όλους μας αν περιορίσουμε το κόστος της θέρμανσής μας; Κι αφού οι Δανοί το κάναν γιατί εμείς δεν μπορούμε;

Ε.Κ. Κι όσο αφορά τα αιολικά και τα υδροηλεκτρικά; Τα απορρίπτετε εντελώς;

Γ.Α. Σίγουρα αντιδρώ σ’ αυτή την πρεμούρα να εγκαταστήσουμε παντού αιολικά και υδροηλεκτρικά, τη στιγμή που γνωρίζουμε ότι έτσι όπως τα κάνουμε βλάπτουν και δεν ωφελούν. Και είναι απαράδεκτο να υπονομεύουμε την τουριστική ανάπτυξη ολόκληρων περιοχών, καταστρέφοντας το παραδοσιακό μας τοπίο, τον πολιτισμό μας ουσιαστικά, την παρακαταθήκη μας για ένα καλύτερο αύριο! Να ασχοληθούμε με τις πόλεις μας και τα εργοστάσιά μας και ν’ αφήσουμε ήσυχα τα ρέματα και τα βουνά μας! Τα υδροηλεκτρικά έτσι όπως γίνονται δεν έχουν καμία θέση σε παρθένα και πανέμορφα οικοσυστήματα. Και οι ανεμογεννήτριες θα ‘πρεπε να μπαίνουν μόνο σε βιομηχανικές περιοχές! Κι όποιος θέλει στην ελληνική ύπαιθρο ανεμογεννήτρια μεγαλύτερη απ’ αυτή που εξυπηρετεί ένα μικρό οικισμό, να τη βάλει στη γνωστή οπή του σώματός του! Επιτέλους, είμαστε αντιμέτωποι με περιβαλλοντική κοινωνική και οικονομική κρίση! Αυτό τον πακτωλό χρημάτων που θα αναγκαστούμε να πληρώσουμε ας τον επενδύσουμε σοφά για το καλό όλων σε βάθος χρόνου!

Ε.Κ. Μάλιστα... Κύριε Αγιάννη ευχαριστώ για το χρόνο σας. Οι απόψεις σας είναι αν μη τι άλλο ενδιαφέρουσες.

Γ.Α. Εγώ σας ευχαριστώ κύριε Κανένα. Στη διάθεσή σας όποτε το επιθυμείτε.

Τρίτη, 27 Ιουλίου 2010

Οδηγός ελεύθερης και υπεύθυνης κατασκήνωσης

Πολλοί από εμάς επιλέγουμε να κατασκηνώσουμε δίπλα στο ποτάμι. Τι πρέπει να έχουμε μαζί μας; Επιτρέπεται; Μήπως έτσι καταστρέφουμε το περιβάλλον; Θα μας συλλάβουν;
Ένας έξυπνος οδηγός ελεύθερων κατασκηνωτών που κυκλοφόρησε πέρυσι στα Χανιά μας συμβουλεύει...

Έτοιμος για διακοπές; Η ελεύθερη κατασκήνωση είναι σίγουρα ο καλύτερος τρόπος να ξεκουραστείς και να έρθεις σε επαφή με τη φύση. Όμως η σχετική νομοθεσία και οι μύθοι
γύρω από αυτό, όπως και η έλλειψη πληροφόρησης περιπλέκουν λίγο την κατάσταση. Πριν ξεκινήσεις ρίξε μια ματιά σε αυτόν τον οδηγό ειδικά αν είναι η πρώτη φορά που
ξεκινάς να κατασκηνώσεις ελεύθερα. Ακόμα καλύτερα, πάρε αυτόν τον οδηγό μαζί σου. Θα σε βοηθήσει σε πρακτικά και νομικά θέματα ώστε να απολαμβάνεις τη φύση ελεύθερα και
υπεύθυνα. Η ελεύθερη κατασκήνωση είναι δικαίωμά σου!

Περισσότερα

Παρασκευή, 16 Ιουλίου 2010

Πηνειός. Ο νέος Ασωπός;

Με τα λύματα από κάθε λογής βιοτεχνίες, σφαγεία, τυροκομεία, αλλά και τα φυτοφάρμακα που καταλήγουν στα νερά του απ' τις καλιέργειες, ο Πηνειός θέτει σοβαρή υποψηφιότητα να γίνει ο νέος Ασωπός.
Στους 17 απ' τους 23 ελέγχους που διεξήχθησαν απ' τους επιθεωρητές περιβάλλοντος, οι ελεγχόμενες επιχειρήσεις βρέθηκαν πολλές ελλείψεις, κυρίως αδειών διάθεσης υγρών αποβλήτων και διαχείρισης στερεών αποβλήτων, πράγμα που "μυρίζει" πως τα λύματα καταλήγουν ανεπεξέργαστα στο ποτάμι.
Στα πρόστιμα μάλιστα που προτάθηκαν απ' το Σώμα των Επιθεωρητών Περιβάλλοντος, ύψους περί του μισού εκατομμυρίου ευρώ, οι αρμόδιες νομαρχίες φαίνεται πως έκαναν μια καλή έκπτωση, μέρες που είναι...



Μια ακόμη πληγή όμως, που βασανίζει τον Πηνειό εδώ και καιρό και που επίσης δείχνει να μην καταπολεμάται απ' τους αρμόδιους, είναι οι παράνομες αμμοληψίες. Οι όποιες κυρώσεις μάλιστα επιβληθούν ύστερα από χρόνια δικαστικών καθυστερήσεων, είναι αστείες μπροστά στα κέρδη που αποκομίζουν οι παρανομούντες, από την πώληση των αδρανών υλικών.

Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο της Μάχης Τράτσα στο Βήμα.

Η εικόνα του παραποτάμιου τοπίου βέβαια δε θα μπορούσε να μην "στολιστεί" με τα μπάζα, που πετάνε οι διάφοροι "ευαίσθητοι" περιβαλλοντικά κάτοικοι του νομού. Αφού παίρνουμε το αμμοχάλικο του ποταμού, να μην αφήσουμε και τίποτα; Σωστά! Δείτε κι ένα σχετικό video


αμμοληψίες Πηνειός 1
Ανέβηκε από geotran

Τις παραποτάμιες περιοχές του Πηνειού είχε επισκεφθεί στις 15 Μαρτίου η υποεπιτροπή Υδατικών Πόρων της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής. Το φόβο τους πως «Δεν θα τους δείξουν τα πραγματικά περιβαλλοντικά προβλήματα της περιοχής... τους κρυμμένους αγωγούς που ρίχνουν χωρίς επεξεργασία λύματα στο Πηνειό, περιοχές με εκτεταμένες αμμοληψίες, μπάζα οικοδομών, παράνομα βυτία που αδειάζουν βοθρολύματα...», εξέφρασαν οι Οικολόγοι Πράσινοι της Λάρισας.
Διαβάστε σχετικά εδώ

Τετάρτη, 23 Ιουνίου 2010

Με οικολογική καταστροφή απειλήθηκε ο Άραχθος ποταμός.

Με οικολογική καταστροφή απειλήθηκε ο Άραχθος ποταμός αλλά και όλο το οικοσύστημα του Αμβρακικού μετά τη διαρροή 2 τόνων μαζούτ απ' το εγκαταλειμμένο εργοστάσιο χυμοποίησης "Εσπερίδα" στη Γραμενίτσα Άρτας, κοντά στο φράγμα Ιμαρέτ.

Επιτόπου έσπευσαν επιθεωρητές του Υ.Πε.Κ.Κ.Α και σε συνεργασία με τη Νομαρχία και το Φορέα Προστασίας Αμβρακικού, αποφασίθηκε η μη λειτουργία του υδροηλεκτρικού έργου Πουρναρίου, ώστε να μην μεταφερθούν τα μολυσμένα νερά μέσω του αρδευτικού δικτύου στις καλλιέργειες και τον υγροβιότοπο του Αμβρακικού. Τη διαδικασία απορρύπανσης που ανέλαβε εξειδικευμένη εταιρεία, ξεκίνησε το Σαββατοκύριακο με συγκέντρωση του μαζούτ σε βαρέλια και έχει σχεδόν ολοκληρωθεί.



Από το Έθνος διαβάζουμε:

«Το τοξικό μαζούτ εγκλωβίστηκε σε ένα σημείο από όπου διέρχεται το δίκτυο άρδευσης του κάμπου της Αρτας και είναι ευτύχημα που δεν πέρασε μέσα σε αυτό. Δόθηκε μεγάλος αγώνας για να αποτραπεί μεγαλύτερη οικολογική καταστροφή», είπε στο «Εθνος» ο καθηγητής Χημείας και νεοεκλεγείς πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Τριαντάφυλλος Αλμπάνης, ο οποίος βρίσκεται καθημερινά στο σημείο της καταστροφής με την ιδιότητα του προέδρου του Φορέα Διαχείρισης του Αμβρακικού.

Η διαρροή έγινε από το χυμοποιείο πορτοκαλιών «Εσπερίδα», το οποίο εδώ και 13 χρόνια δεν λειτουργεί, παραμένει όμως άγνωστο γιατί οι ιδιοκτήτες του δεν απομάκρυναν τις δεξαμενές με μαζούτ, η συγκεκριμένη από τις οποίες είναι χωρητικότητας πάνω από 20 τόνους.

Αγνωστο είναι επίσης αν η διαρροή οφείλεται σε δολιοφθορά ή σε τυχαίο γεγονός, με την πρώτη εκδοχή να συγκεντρώνει μεγάλες πιθανότητες. Αυτό πάντως θα διερευνηθεί μόλις ολοκληρωθεί ο καθαρισμός του νερού.

Στο σημείο υπάρχει φράγμα της ΔΕΗ, η οποία διέκοψε για 24 ώρες μέσα στο Σαββατοκύριακο τη λειτουργία του, προκειμένου να σταματήσει η ροή του νερού στο ποτάμι και να μη φύγει το μαζούτ στον Αμβρακικό Κόλπο, οπότε και δεν θα μπορούσε να ελεγχθεί και να συλλεγεί.

«Δεν μπορούμε να μείνουμε απαθείς σε μια κηλίδα που μπορεί να μολύνει τον Αμβρακικό, που μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στις καλλιέργειες, όχι μόνο με το πότισμα, αλλά και με τα στεροειδή απόβλητα που έχουν τα πετρελαιοειδή», δήλωσε ο νομάρχης Αρτας, Γιώργος Παπαβασιλείου.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, το μεγαλύτερο μέρος του μαζούτ έχει ήδη μαζευτεί και απομακρύνθηκε, ενώ μέσα στις επόμενες μέρες το ποτάμι θα είναι και πάλι τελείως καθαρό και το δίκτυο άρδευσης θα λειτουργήσει κανονικά.

Τη ρύπανση εντόπισαν κάτοικοι της περιοχής όταν είδαν μια μεγάλη κηλίδα στο νερό και ειδοποίησαν τις Αρχές.

Η διαρροή σημειώθηκε στις αρχές της περασμένης εβδομάδας και έγινε ορατή τουλάχιστον τέσσερις μέρες μετά, γεγονός που σημαίνει ότι το μαζούτ μπόρεσε να εξαπλωθεί σε μια μεγάλη ακτίνα.

Άρθρο της ΜΑΡΙΑΣ ΡΙΤΖΑΛΕΟΥ. Αναδημοσίευση από το ΈΘΝΟΣ

Τρίτη, 25 Μαΐου 2010

Η "τελευταία κατάβαση" και οι ανώνυμοι σχολιαστές

Ορμώμενος από το άρθρο του Πέτρου Στεφανή στα ΝΕΑ, για την "αποχαιρετιστήρια" κατάβαση των Φίλων των Ποταμών στον Αλιάκμονα και τα διάφορα επίκαιρα σχόλια στην online έκδοση του άρθρου, θέλω να σταθώ σε δυο σημεία (των καιρών)

Το πρώτο είναι η διαπίστωση της άνεσης με την οποία ανεβαίνουν στο "βήμα" και σχολιάζουν διάφοροι, άλλοι επώνυμα και άλλοι (οι περισσότεροι δυστυχώς) ανώνυμα. Κατανοώ βέβαια πως η επώνυμη κριτική μπορεί να έχει επιπτώσεις σε κάποιους, αλλά αυτό ισχύει γενικά για όλους μας. Ας έχουμε το θάρρος της επώνυμης γνώμης μας όταν θέλουμε ιδιαίτερα να κατακρίνουμε κάποιους.


Το δεύτερο είναι το πόσο διαφορετικές απόψεις και λογικές επικρατούν στο κόσμο, αναφορικά με τα υδροηλεκτρικά και γενικότερα τις περιβαλλοντικές αντιρρήσεις στα διάφορα έργα. Εμείς οι Έλληνες τελικά έχουμε διαμορφωμένη άποψη περί πάντων και δεν συζητάμε καν την περίπτωση να μην έχουμε δίκιο ή η αλήθεια να είναι κάπου στη μέση.

Εντύπωση πραγματικά μου έκαναν τα εχθρικά σχόλια κάποιων, όχι για την ακρίβεια του άρθρου που έγραψε ο δημοσιογράφος με κάποια στοιχεία από τηλεφωνική συνέντευξη, αλλά για την "κίνηση" της αποχαιρετιστήριας κατάβασης, το "συμβολισμό" της κίνησης αυτής και τη γενικότερη "αντίδρασή" κάποιων στα "πράσινα έργα" που θα σώσουν την Ελλάδα απ' τις Πτολεμαϊδες και Μεγαλοπόλεις.

Δεν περίμενα να γνωρίζουν κάποιοι όλα τ' αρνητικά των υδροηλεκτρικών ή τα θετικά (ναι, υπάρχουν κι αυτά) ώστε να μπορούν να σταθμίσουν την επίπτωση ή το όφελος των 5 συνεχόμενων υδροηλεκτρικών. Δεν περίμενα επίσης να μπορούν να καταλάβουν κάποιοι πως η αντίρρηση που εκφράστηκε ήταν περισσότερο στο σχεδιασμό των έργων και την επιλογή θέσεων παρά στην κατασκευή των ίδιων των έργων. Το έχω πει και το ξαναλέω πως ένας συγκεκριμένος αριθμός μεγάλων υδροηλεκτρικών έργων είναι απαραίτητος στο σημερινό ενεργειακό σύστημα. Το "υπάρχουν" όμως "κι αλλού φαράγγια για να κάνετε ράφτινγκ" που έγραψε κάποιος, είναι χαρακτηριστικό μιας νοοτροπίας που δυστυχώς κι εμείς κατά καιρούς έχουμε ασπαστεί, λέγοντας "υπάρχουν κι άλλα ποτάμια να κάνετε τα υδροηλεκτρικά σας"


Οι παραπάνω χαρακτηρισμοί δε μας αγγίζουν. Τους τους επιστρέφουμε...

Εμείς δεν προσπαθήσαμε να κατεδαφίσουμε κάποιο φράγμα ούτε σταματήσαμε κάποιο έργο. Δημοσιεύσαμε το γεγονός πως ένα πανέμορφο ποτάμι που μας έχει προσφέρει "στιγμές ζωής" θα χαθεί και θελήσαμε να μοιραστούμε τις τελευταίες ζωντανές του εικόνες, με όσους θα θελαν να τις δουν αλλά δεν μπόρεσαν ποτέ να το επισκεφθούν και τώρα πια το χάνουν.
Θελήσαμε να μεταδώσουμε την ανησυχία μας για το πως εξελίσεται η επιχείρηση ΑΠΕ και για το αν θα χαθούν και άλλες περιοχές χαρακτηρισμένες απ' την ΟΥΝΕΣΚΟ ως τοπία πολιτιστικής κληρονομιάς και προστατευόμενου φυσικού κάλους. Αν κάποιοι θέλουν να το μειώσουν αυτό δεν το καταφέρνουν.

Το ζήτημα είναι αν τελικά το κράτος θα μπει στη διαδικασία να κοιτάξει το θέμα της χωροθέτησης και κατασκευής υδροηλεκτρικών (και άλλων ΑΠΕ) κι από άλλη σκοπιά, πλην της καθαρά ενεργειακής ή οικονομικής. Αν θα μπορέσει να καταλάβει πως πρέπει να εξετάζονται και οι συσωρευτικές επιπτώσεις γειτονικών έργων.

Όταν ακούσαμε πως δημιουργείται αυτόνομο υπουργείο περιβάλλοντος, πολλοί αναθαρρήσαμε και ελπίσαμε πως τα θέματα περιβάλλοντος δεν θα θυσιάζονταν πια στα κατασκευαστικά συμφέροντα. Δυστυχώς όμως, η συγκατοίκηση στο ίδιο υπουργείο των θεμάτων ενέργειας και κλιματικής αλλαγής, φαίνεται πως αλλάζει τις ταμπέλες εξάρτησης, εξαρτώντας την προστασία του περιβάλλοντος από την κατασκευή ενεργειακών έργων και ιδιαίτερα ΑΠΕ. Καμία αντίρηση δεν θα υπήρχε αν βλέπαμε τη πολιτεία και μάλιστα το αυτόνομο υπουργείο περιβάλλοντος να ανέλυε τα πλάνα του σχετικά με το τι έργα ΑΠΕ θέλουμε και σε ποιές περιοχές και αν θα μπουν κάποιες δικλίδες ώστε να μην θιγούν απ' αυτά οι περιβαλλοντικά προστατευόμενες περιοχές.


Αντίθετα, διαπιστώνουμε και από την ψήφιση του νέου νομοσχεδίου για τις ΑΠΕ, πως οι προτάσεις για το που θα γίνουν έργα ΑΠΕ εξακολουθούν να γίνονται όχι απ' την πολιτεία, αλλά από τους ενδιαφερόμενους εργολάβους οι οποίοι έχουν μόνο οικονομικά κίνητρα, ενώ οι περιβαλλοντικές μελέτες που θα έπρεπε να προηγούνται τέτοιων έργων καταργούνται για το στάδιο της άδειας παραγωγής. Παράλληλα, πολλά νέες αιτήσεις για μεγάλα υδροηλεκτρικά συνωστίζονται στον ήδη φορτωμένο με φράγματα Αχελώο, ένα Αχελώο το μέλλον του οποίου είναι επίσης θολό, με την πολιτεία να μην έχει ξεκαθαρίσει τι σκοπεύει να κάνει με τα σενάρια εκτροπής του.

Θ' αναλάβει το Υπουργείο Περιβάλλοντος να σχεδιάσει υπεύθυνα και να δικαιολογήσει τ' όνομα και το συμβολισμό του, προθώντας πολιτικές που προάγουν και προστατεύουν το περιβάλλον ή απλά θα "κρυφτεί" πίσω από την ετικέτα "Πράσινη Ανάπτυξη" αφήνοντας άλλους να κάνουν παιχνίδι;
Είτε ναι όμως είτε όχι , η "μάχη" των ανώνυμων σχολιαστών τόσο στις επώνυμες και καθιερωμένες σελίδες σαν αυτή των Νέων όσο και στα διάφορα και πιο "επαναστατικά" blogs θα συνεχιστεί.

Πέμπτη, 20 Μαΐου 2010

Αποχαιρετώντας το Κόκκινο Φαράγγι του Αλιάκμονα

Παρά τις κακοκαιρίες που προβλέπονταν για το Σάββατο, η ομάδα των Φίλων των Ποταμών που συγκεντρώθηκε να τιμήσει με μια τελευταία κατάβαση, το ομορφότερο κομμάτι του Αλιάκμονα, δεν αποθαρρύνθηκε. Ακόμα και μετά τις πιστοποιημένες υψηλές στάθμες νερών, η αποστολή «Τελευταία Κατάβαση στο Κόκκινο Φαράγγι» δε θα μπορούσε να ακυρωθεί. Ούτε ακόμη οι ξαφνικές ακυρώσεις από τους rafters που θα συνέπλεαν μαζί μας στην αναμνηστική αυτή κατάβαση, δεν μας πτόησαν.
Μετά τη Σαββατιάτικη «προπόνηση» στον όγκο νερού που έγινε στο Βενέτικο Α, από τη γέφυρα Τρικώμου μέχρι τη γέφυρα Σταυροποτάμου, η ομάδα ξεκίνησε την Κυριακή το πρωί από τα Γρεβενά για το φράγμα του Ιλαρίωνα.



Τα 12χλμ ποταμίσιας διαδρομής, που είναι γνωστά στους φίλους του καγιάκ και του ράφτινγκ ως Αλιάκμονας Β, ξεκινούν μετά τη Μονή του Οσίου Νικάνορος, διασχίζουν το Κόκκινο Φαράγγι για να καταλήξουν στο μεγάλο υδροηλεκτρικό έργο της ΔΕΗ, στη Μονή Αγίου Ιλαρίωνα, απ’ όπου πήρε και τ’ όνομά της. Το έργο βρίσκεται στο τελικό στάδιο κατασκευής του και υπολογίζεται πως μέχρι το τέλος του έτους θα έχει ολοκληρωθεί, οπότε θα φραγεί και η σήραγγα εκτροπής, που σήμερα περνά το νερό δίπλα απ’ το φράγμα και ο ταμιευτήρας θ’ αρχίσει να γεμίζει. Υπολογίζεται πως σε μερικούς μήνες η λίμνη θα φτάσει σε πλήρη έκταση, καλύπτοντας μήκος 25χλμ ανάντη του φράγματος.



Το υδροηλεκτρικό του Αγ. Ιλαρίωνα είναι το 5ο κατά σειρά και κυριολεκτικά «στη σειρά» έργο στον Αλιάκμονα, με πρώτα το ζευγάρι υδροηλεκτρικών ΥΗΕ Αγίας Βαρβάρας και ΥΗΕ Ασωμάτων, 3ο το ΥΗΕ Σφηκιάς και 4ο το ΥΗΕ Πολυφύτου. Τα 4 πρώτα έχουν συνολική ισχύ 798 MW ενώ του Ιλαρίωνα θα έχει ακόμη 157 MW. Όπως έχουμε πει, ακόμη ένα μεγάλο υδροηλεκτρικό σχεδιάζεται από τη ΔΕΗ, αμέσως πάνω απ’ το τέρμα της λίμνης που θα σχηματιστεί απ’ το ΥΗΕ Ιλαρίωνα. Το εν λόγω ΥΗΕ Ελαφίου, θα πλημμυρίσει εκτός από τον Αλιάκμονα, τους παραποτάμους του Βενέτικο (μέχρι τη γέφυρα Πηγαδίτσας) και Γρεβενιώτη, ενώ η λίμνη του θα έχει μήκος 40χλμ περίπου.



Φτάνοντας μέσω Χρωμίου, στην περιοχή του φράγματος, μας έπιασε δέος. Το βαθμιδωτό φράγμα των 130μ ύψους, από λευκά σκύρα, φάνταζε εκτυφλωτικό όπως άσπριζε στον ήλιο. Κατεβαίνοντας στο ύψος του ποταμού, περάσαμε την λευκή εκκλησούλα του Αγίου Ιλαρίωνα και μπήκαμε στο εργοτάξιο. Το πρώτο που βλέπεις είναι η έξοδος της σήραγγας εκτροπής όπου το ποτάμι ξεχύνεται ορμητικό με ασύλληπτη ταχύτητα που μόνο αν το δει ζωντανά μπορεί να εκτιμήσει κανείς.



Ανεβήκαμε τον δρόμο προς τη στέψη του φράγματος και μόνο από εκεί ψηλά διανοηθήκαμε το μέγεθος του έργου. Κοιτώντας κάτω, τ’ αυτοκίνητα και τα μεγάλα χωματουργικά έμοιαζαν παιχνιδάκια, ενώ οι άνθρωποι μυρμήγκια.



Ο μεγάλος ποταμός που έβγαινε αφρισμένος απ’ τη σήραγγα, έμοιαζε με άγριο άλογο που μόλις του φόρεσαν τη σέλα και πάσχει να απελευθερωθεί. Λίγο πιο κάτω, μετά από κάτι τεράστιους σωρούς αμμοχάλικου, τα υπόλοιπα άλογα της φυλής του, εξημερωμένα, στέκονται και βοσκούν ήρεμα κι αμίλητα. Μάταια ο ορμητικός Ιλαριώνας προσπαθεί με τη δύναμή του να παρακινήσει τους λιμνάζοντες αδερφούς του. Γρήγορα τα κύματά του καταλαγιάζουν, πνιγμένα στην ηρεμία του κατεστημένου. "Τι τινάζεσαι και οδύρεσαι Ιλαρίωνα, του λένε ο Πολύφυτος, η Σφηκιά, οι Ασώματοι... αποδέξου τη μοίρα σου. Σε λίγο θα ‘ρθεις να μας βρεις κι εσύ..."


Κατηφορίσαμε απ’ την άλλη πλευρά του φράγματος, προς τη πλευρά που ακόμη το ποτάμι είναι ζωντανό. Ο μαύρος βράχος του φαραγγιού, απ’ τη δεξιά πλευρά, είναι φυσικός και όμορφος. Απέναντι, το βουνό είναι φαγωμένο κι ασπρισμένο απ’ τα έργα.





Κοιτάμε με εντύπωση γύρω μας. Επάνω, μια παράξενη μα επιβλητική μπετονένια κατασκευή εκχειλιστών, ορθώνει τον όγκο της σαν φρούριο. Χαμηλά, στη βάση του φράγματος, ένα στόμιο με δύο δόντια ρουφάει το ήρεμο μεγαλόσωμο άτι, τον "Ιλαρίωνα" και μέσα απ’ τη σήραγγα εκτροπής το πετά στο μαντρί με τ’ άλλα. Δίπλα, οι «διαστημικές» - όπως τις χαρακτήρισε με απορία ο Χάρης – κατασκευές, της υδροληψίας και του εκκενωτή, αρματωμένες ήδη με τις χαλύβδινες σχάρες τους, περιμένουν πότε θα κλείσει η εκτροπή για να οδηγήσουν τ’ άλογα στη δουλειά... να κινήσουν τις τουρμπίνες παραγωγής ρεύματος!



Αναγνωρίζουμε πως τα "ποταμίσια άλογα" είναι πολύτιμος παραγωγός ενέργειας, στη σημερινή εποχή και πως τα μεγάλα υδροηλεκτρικά παράγουν πολύτιμο έργο. Αυτό που δεν καταλαβαίνουμε και μάλλον ποτέ δεν θα δεχθούμε, είναι η αποκλειστικά και μόνο ενεργειακή - οικονομική αντιμετώπιση των ποταμών ως πηγή προς εκμετάλλευση, αδιαφορώντας για την ευρύτερη επίπτωση στο περιβάλλον. Κατασκευάζοντας το πέμπτο στη σειρά μεγάλο υδροηλεκτρικό στον Αλιάκμονα και σχεδιάζοντας ακόμη ένα στο Ελάφι, δημιουργούμε μια σειρά από λίμνες, χωρίς φυσική ροή, αλλάζοντας ριζικά το τύπο του οικοσυστήματος. Σε συνδυασμό με την ανεξέλεγκτη ρύπανση του Αλιάκμονα και των παραποτάμων τους από φυτοφάρμακα και απόβλητα εργοστασίων, το ποτάμιο οικοσύστημα της περιοχής είναι καταδικασμένο σε μαρασμό.



Ας ταξιδέψουμε λοιπόν για τελευταία φορά μαζί, είπαμε και ξεκινήσαμε για την είσοδο του ποταμού, 12 χλμ πιο πάνω, στη Μονή Οσίου Νικάνορος.
Ο καιρός είναι καλός σήμερα. Φυσάει, αλλά το βαθύ φαράγγι θα μας προστατεύει. Τα νερά, γοργοκίνητα στην αρχή, μας βοηθάνε αυτά τα πρώτα 6χλμ, που το ποτάμι δεν έχει κλίση και είναι συνήθως αργό. Αφού δεν έχουμε να κάνουμε πολύ κουπί, αφηνόμαστε ν’ απολαύσουμε τη φύση γύρω μας. Οι χαμηλές όχθες είναι πνιγμένες στο πράσινο, με κάποια διαλλείματα όπου οι βράχινοι σχηματισμοί βάζουν τη δικιά τους άγρια πινελιά. Ένα ζευγάρι ερωδιών και πιο κάτω ακόμη ένα, σηκώνονται μόλις μας αντιληφθούν και αιωρούνται ψηλά, πάνω απ’ τα κεφάλια μας, για να ξανακάτσουν στην κορφή ενός δέντρου ή σ’ ένα απότομο βράχο, ψηλά στο φαράγγι.



Τα μανιτάρια του ποταμού – όχι τα φαγώσιμα για τα οποία είναι γνωστή η περιοχή, αλλά αυτά που σχηματίζονται στο νερό από την περιδίνηση των ρευμάτων και το χτύπημα του νερού στα τοιχώματα του φαραγγιού – μας κρατάνε σε εγρήγορση και απαιτούν από μέρους μας καλή τεχνική στο κουπί και καλή ισορροπία. Σε 40 λεπτά περίπου, μπαίνουμε στο κόκκινο φαράγγι. Αριστερά και δεξιά μας, απότομοι τοίχοι 50 και 100 μέτρα ψηλοί, από σπασμένο καφε-κόκκινο βράχο.



Τα πρώτα περάσματα είναι μπροστά μας. Κάποιοι βραχώδεις σχηματισμοί στην κοίτη αντιστέκονται στην ορμή του δυνατού ποταμού. Το ποτάμι γονατίζει, χτυπά τα βράχια με μανία, κύματα σηκώνονται, χτυπάνε μεταξύ τους και με τα βράχια, αφροί πετάγονται ψηλά, τεράστιες δίνες ψάχνουν ν’ αρπάξουν και να ρουφήξουν μέσα τους όποιον άτυχο καγιάκερ βρεθεί δίπλα τους. Κάποια παιδιά στην ομάδα μας δεν έχουν ξαναβρεθεί στο κόκκινο φαράγγι. Άλλοι έχουν ξαναπεράσει από εδώ αλλά σήμερα δε τον αναγνωρίζουν. Κάνει σα λυσσασμένος. Σα να ξέρει τι του ετοιμάζει ο άνθρωπος και προσπαθεί να τον φοβίσει. Άδικα πάμε να τον καλμάρουμε ή να του εξηγήσουμε. Μόνη λύση να προσπαθήσουμε να ξεγλιστρήσουμε απ’ τις παγίδες που μας έχει στήσει.



Ανιχνεύουμε εξονυχιστικά τα περάσματα σε όλο τους το μήκος, επιλέγουμε τις πιο καθαρές γραμμές, κοντά στην όχθη ώστε να μπορούμε να τις ασφαλίσουμε. Στηνόμαστε με τα σχοινιά στα χέρια σε καίρια σημεία και ελπίζουμε για το καλύτερο. Ένας ένας ετοιμαζόμαστε. Μπαίνουμε στο σκάφος μας, σφυρίζουμε στους άλλους πως είμαστε έτοιμοι και περιμένουμε το σφύριγμα της απάντησης. Σφίγγουμε τα δόντια για να ισορροπήσουμε το σφίξιμο στη καρδιά και ξεχυνόμαστε στο πέρασμα. Τώρα είμαστε μόνοι μας. Οι γραμμές χαραγμένες στο μυαλό, το ίδιο και τα εμπόδια κι οι παγίδες. Δίπλα μας σκάνε κύματα κι οι αφροί μας τυφλώνουν.



Χωνόμαστε μέχρι το κεφάλι στο νερό αλλά αναδυόμαστε και πάλι με δυνατές κουπιές, αποκτώντας όλο και περισσότερη ταχύτητα. Οι τρύπες και τα βράχια περνάνε αστραπιαία δίπλα μας, όπως και οι φιγούρες των συντρόφων μας στην όχθη. Φωνάζουν για να μας ενθαρρύνουν αλλά δε τους ακούμε. Είμαστε συγκεντρωμένοι στη γραμμή μας. Ξαφνικά ανατρεπόμαστε. Τα πάντα σκοτεινιάζουν. Το έχουμε προβλέψει όμως και το σώμα έρχεται αυτόματα μπροστά στη θέση για ρολ.



Η πίεση απίστευτη, δε μας αφήνει να εκτελέσουμε σωστά την επαναφορά του σκάφους. Δεν υπάρχει περιθώριο λάθους. Το ξέρουμε καλά. Αν εγκαταλείψουμε στην καλύτερη περίπτωση θα χάσουμε το σκάφος μας και θα ταλαιπωρηθούμε πολύ να βγούμε απ’ το φαράγγι. Στη χειρότερη θα κολυμπήσουμε και το πέρασμα που καραδοκεί αμέσως μετά. Με τόσο νερό, οι συνήθεις γυαλάδες που σου έδιναν ένα περιθώριο ασφαλείας μέχρι το επόμενο πέρασμα έχουν μικρύνει ανησυχητικά. Η δεύτερη προσπάθεια για ρολ είναι πετυχημένη. Ανοίγουμε τα μάτια και ψάχνουμε να βρούμε το έντυ. Ακούμε τη φωνή των φίλων μας. Έντυ δεξιά σου. Κάνε κουπί...



Μετά και το δεύτερο δύσκολο πέρασμα και συνολικά 5 περάσματα, το ποτάμι μας κερνάει τα γλυκά. Το τελευταίο πέρασμα είναι μια σειρά από συνεχόμενα κύματα, ύψους πάνω από δύο μέτρα που χαίρεσαι να τα’ ανεβοκατεβαίνεις. Η παιδική μας χαρά! Κραυγές ενθουσιασμού απ όλη την ομάδα και χαμόγελα στα πρόσωπα όλων μας. Το τελευταίο πέρασμα με τη πεσμένη γέφυρα δεν το καταλάβαμε. Είτε την είχε σκεπάσει το νερό είτε την έχει παρασύρει. Μπροστά μας το φαράγγι ανοίγει σιγά σιγά.



Έχουμε 4χλμ να αναπολήσουμε όλες τις στιγμές ομορφιάς και έντασης που μας χάρισε ο Αλιάκμονας, ίσως για τελευταία φορά. Είναι κρίμα που θα χαθεί αυτό το ποτάμι. Μεγάλο κρίμα. Θα μας λείψεις φίλε. Καλή Τύχη!


Η ομάδα των Φίλων των Ποταμών που έδωσαν το παρών σ' αυτή την αναμνηστική κατάβαση στις 16 μαίου 2010, ήταν (όπως διακρίνονται στη φωτογραφία κάτω) οι Δημήτρης Κωνσταντινίδης, Γιώργος Μαργαρίτης, Γιάννης Μπουρλέκας, Χριστίνα Δημητριάδη, Νίκος Μαυρής, Χάρης Λουκόπουλος, Δημήτρης Σπυρόπουλος, Σπύρος Παναγόπουλος.

Σχετικά άρθρα:


Καγιακολόγιο: Τελευταία Κατάβαση στο Κόκκινο Φαράγγι του Αλιάκμονα
Τα ΝΕΑ: Τελευταία βόλτα στον Αλιάκμονα

Τετάρτη, 19 Μαΐου 2010

2o Kayak River Festival. 5-6 Ιουνίου, Αθήνα

Δεν είναι ακριβώς ποτάμι, αλλά... θα είμαστε εκεί έτσι κι αλλοιώς


Παρασκευή, 14 Μαΐου 2010

Aλιάκμονας, «το Ποτάμι»

Άρθρο της Έλλης Λαμπρέτσα
αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα mikrovalto gr του μικρού δήμου πάνω απ' το Κόκκινο Φαράγγι του Αλιάκμονα.

Δίπλα μας, σαν φυσικό όριο στα βορειοδυτικά του Μικροβάλτου ρέει ο ποταμός Αλιάκμονας που για τους δικούς μας πάντα αναφέρονταν, σαν «το Ποτάμι».

Καθαρά βουνήσιοι, οι Μικροβαλτινοί είχαν μια περίεργη σχέση με τα νερά, σχέση ανάγκης, φόβου και αγάπης.

H επιλογή της θέσης των οικισμών είχε πάντα να κάνει με την παρουσία του νερού γύρω. Ο οικισμός χρειάζεται πόσιμο νερό, πρέπει όμως να είναι και σε απόσταση ασφαλείας από επικίνδυνα τρεχούμενα νερά. Πόσιμο νερό εξασφάλιζαν κυρίως από πηγές. Το Ποτάμι όμως, αποτελούσε μαζί με το δύσβατο των παρειών των βουνών και ένα εμπόδιο, ένα φράγμα, για πιθανούς εχθρούς, παρέχοντας φυσική προστασία στους κατοίκους της περιοχής. Η έλλειψη γέφυρας στο «δικό μας» κομμάτι του ποταμού έκανε τη διάβασή του τους χειμερινούς μήνες δύσκολη. Πιο ψηλά στο ποτάμι, το πέρασμα γίνονταν κρυφά, από τους ντόπιους, κοντά στη μονή της Ζάβορδας με στη σπαρτίνα, σχοινί και δύχτι, εναέρια, ανάμεσα σε δυό απόκρημνες όχθες, που πλησίαζαν η μια την άλλη. Οι ταξιδιώτες όμως που έρχονταν από Κοζάνη αναγκάζονταν να περάσουν τη γέφυρα του ποταμού στη σημερινή θέση της Νεράιδας (μια ξυλογέφυρα μήκους περίπου 15 και πλάτους 5 μέτρων) και να ακολουθήσουν το δρόμο από τα Σέρβια, πράγμα που για κάποια χρόνια, τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, ευνοούσε την απομόνωση που αποζητούσαν οι κάτοικοι της περιοχής.


Την απομόνωση αυτή αντίθετα, οι κάτοικοι πάλεψαν με κάθε τρόπο να την αποτρέψουν από τότε που τα πράγματα έστρωσαν στην Ελληνική επικράτεια, φτιάχνοντας δρόμους και γέφυρες για να υπερπηδήσουν το εμπόδιο του ποταμού.

Με το Ποτάμι οι Μικροβαλτινοί είχαν και μια σχέση φόβου, όχι αδικαιολόγητη αν αναλογισθεί κανείς τα παρακάτω γεγονότα. Όταν ύστερα από τους βαρείς χειμώνες του παρελθόντος τα χιόνια έλιωναν την άνοιξη, οι χείμαρροι κατέβαζαν ορμητικά νερά, που τους έκαναν αδιάβατους. Άγνωστο πόσα χρόνια πριν, η παράδοση μας λέει για τον λάκκο της Κατερίνης, πως εκεί πνίγηκε μια γυναίκα μ’ αυτό το όνομα. Αργότερα, στις 28 Οκτωβρίου του 1917, πηγαίνοντας σαν μάρτυρες σ’ ένα δικαστήριο στην Κοζάνη, πνίγηκαν στο ρεύμα του Αλιάκμονα οι Τζιώνας Δημήτριος και Ζαραβίγγας Αθανάσιος, κάτοικοι του Μικροβάλτου. Στα 1959 πνίγηκε στο ποτάμι ο Αντώνης Νατσιόπουλος, κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, αφήνοντας δυο μικρά παιδιά ορφανά.

Ήρεμο την Άνοιξη και το Καλοκαίρι, άγριο κι αδιάβατο το Φθινόπωρο και το Χειμώνα, το Ποτάμι είχε έντονη παρουσία στη ζωή των ντόπιων και καθένας έχει κάτι σχετικά να διηγηθεί. Η Σ.Ν.-Λ. μας είπε: «όταν καίγονταν τα Σέρβια το 1943 πήγαινα στο Γυμνάσιο στην Κοζάνη. Τότε, επειδή η κατάσταση ήταν δύσκολη, ήρθε ο πατέρας μου να μας πάρει στο χωριό εμένα και την Ευδοξία, που κατάγονταν από τα Σέρβια. Είχε δύο μουλάρια, μας ανέβασε στις σέλες και μας είπε. Δεν θα κοιτάτε κάτω, θα σας πάρει το νερό, θα κοιτάτε μπροστά, τα μουλάρια θα σας βγάλουν απέναντι. Το Ποτάμι ήταν φουσκωμένο, αν κοιτούσες κάτω ζαλιζόσουν, τα μουλάρια μ’ εμάς επάνω τους μπήκαν ως το λαιμό στο νερό, πιανόμασταν γερά και κοιτούσαμε μπροστά κι έτσι καταφέραμε και περάσαμε μούσκεμα αλλά σώες». Στο σημείο αυτό του περάσματος έγινε αργότερα η γέφυρα της Αιανής. Κι ο Α. Καβ. μας διηγήθηκε την περιπέτειά του όταν κάποια φορά το τρακτέρ, με το οποίο μετέφερε κυνηγούς βάλτωσε στην άμμο των «ναυρικών».

Στις όχθες του το Ποτάμι είχε πλούσια βλάστηση, δάσος από αιωνόβια πλατάνια κυρίως και άφθονη βοσκή για τα κοπάδια, που οι κτηνοτρόφοι την άνοιξη τα κατέβαζαν ως εκεί, ένα μαγευτικό περιβάλλον τους θερινούς μήνες. Όλοι οι παλιοί θυμούνται τα μαντριά του μπάρμπα Μίκα και του Βέττα, όπως και στα χρόνια μας του αδικοχαμένου Χαμπίδη. Η πιο προσιτή περιοχή του ποταμού ήταν τα «Αναβρυκά», όπου υπάρχουν ακόμα και τώρα πηγές, που αναβλύζει νερό μέσα από τη γη. Ο Ιλαρίων Ρολόγης, ο καλόγερος της μονής Ζιδανίου από το 1897 και μετά, είχε φυτέψει κοντά στα νερά μουριές για εκτροφή μεταξοσκώληκα για να κάνει μετάξι. Και οι μελισσοκόμοι έφερναν στα «ναυρικά» τα μελίσσια τους γιατί η ποικιλία των λουλουδιών ευνοούσε τη μελισσοτροφία κι ας ήταν η μετακίνηση των κυψελών δύσκολη μια και η μεταφορά τους γίνονταν πάνω σε μουλάρια και γαϊδούρια μέσα από μονοπάτια κάποιες φορές δύσκολα. Θυμάμαι κάποια άνοιξη που έβρεξε πολύ κι έτρεξαν οι δύο μελισσοκόμοι ο Χρήστος ο Μανάδης (δεν ήταν ακόμα τότε ιερέας) και ο Κων/νος Νατσιόπουλος να σώσουν ότι μπορούσαν από τα μελίσσια τους εκεί.

Κοπάδια πουλιά έρχονταν σ’ αυτόν τον φανταστικό τόπο, αγριόχηνες, ζευγάρια πέρδικες, κίσσες, αγριοπερίστερα, σπίνοι, αετοί, όρνια, σαΐνια, καρδερίνες κι αηδόνια και ζώα πολλά ζούσαν εκεί, αλεπούδες, ασβοί, κουνάβια, λαγοί, χελώνες , βίδρες αλλά και φίδια κι οχιές τα καλοκαίρια και λύκοι καμιά φορά τους χειμώνες. Και πιο ψηλά, στο δάσος του μοναστηριού του Ζιδανίου ζαρκάδια και αγριογούρουνα. Δεν υπήρχαν εκείνα τα χρόνια οι θόρυβοι από τις δραστηριότητες του ανθρώπου που διώχνουν τα ζωντανά. Οι ντόπιοι κατέβαιναν κάποτε στο Ποτάμι και για αναψυχή, όπως τις πρωτομαγιές και τότε απολάμβαναν τις χαρές του, τα ήρεμα καθαρά νερά, τον παχύ ίσκιο των αιωνόβιων πλατανιών. Στις αρχές της δεκαετίας του 60, θυμάμαι ακόμα κι έναν Αθηναίο, τον Κορνάρο, είχε βιβλιοπωλείο στην Αθήνα κι έρχονταν σαν κυνηγός να κυνηγήσει μαζί με ντόπιους κυνηγούς στα δικά μας βουνά.


Η έξοδος της περιοχής από την απομόνωση, εκεί, κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 60 έδωσε τη διαχείριση για το «δικό μας ποτάμι» σε άλλα χέρια.

Έτσι, το 1972 μαζί με την τεχνολογική πρόοδο, αρχίζει η μεγάλη οικολογική καταστροφή. Ξεκινούν τα έργα για το φράγμα Πολυφύτου, που ολοκληρώνονται το 1974. Η ΔΕΗ απαλλοτριώνει τις περιοχές κοντά στο ποτάμι και δίνει άδεια σε ιδιώτες για ξύλευση. Όλα τα αιωνόβια πλατάνια κόβονται. Κανείς δεν κάνει ακόμα λόγο για την αξία του υδροβιότοπου. Ζώα και πουλιά τρομάζουν, σκορπίζουν, χάνονται, προσπαθούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Ταυτόχρονα γίνεται η γέφυρα της Αιανής, που δίνει την ευκαιρία απ’ ευθείας οδικής σύνδεσης της περιοχής των Καμβουνίων με Κοζάνη και όχι πια μέσω Σερβίων.

Από το 1982 αρχίζει να λειτουργεί σε έντονο βαθμό το εργοστάσιο αμιάντου. Καμία πρόνοια για το περιβάλλον, τόνοι εξόρυξης εναποτίθενται στις πλαγιές, καλύπτουν το παλιομανάστηρο με άλλα αιωνόβια πλατάνια. Τα χωριά ωστόσο γνωρίζουν μεγάλη ανάπτυξη και άνθιση, μια που οι περισσότεροι κάτοικοι πιάνουν εκεί δουλειά και μένουν στον τόπο τους. Το πρόβλημα και η έλλειψη προγραμματισμού φάνηκε με το κλείσιμο του εργοστασίου ΜΑΒΕ, μετά το 2000.

Και με το νέο υδροηλεκτρικό φράγμα της Λαριούς που γίνεται στις μέρες μας συνεχίζουμε τα σφάλματα του παρελθόντος। Οι όχθες του ποταμού ξηλώνονται αλύπητα, αρπάζεται η ασπίδα του ποταμού, το αμμοχάλικο και μαζί του ξηλώνονται και τα οικοσυστήματα που βρίσκονται δίπλα στον ποταμό, απαραίτητα για τα πουλιά και τα ψάρια, αλλά και τους ανθρώπους। Μάταια διαμαρτύρεται ο τοπικός σύλλογος και οι οικολόγοι. Να αναφέρουμε εδώ και τον αναβρασμό που επικρατεί αυτόν τον καιρό στην περιοχή, στους γύρω δήμους και ενεργούς πολίτες από τον κίνδυνο που διατρέχει από τα έργα για το φράγμα η σκήτη του Αγίου Νικάνορα στο μοναστήρι της Ζάβορδας.





Σήμερα το Ποτάμι, από ένα σημείο και κάτω, έχει γίνει λίμνη. Τα νερά άλλοτε κατεβαίνουν παραχωρώντας τη θέση τους σε 4-5 ρηχές λωρίδες ποταμού κι άλλοτε ανεβαίνουν, φουσκώνουν και παίρνουν μέσα δέντρα και μονοπάτια. Τα πλατάνια άρχισαν να ξαναφυτρώνουν στις όχθες του, σε μια προσπάθεια της φύσης να επουλώσει τις πληγές της. Κοπάδια πουλιών άρχισαν να ξαναβρίσκουν καταφύγιο στα δένδρα και τα νερά. Πελαργοί, γεράκια, αγριόπαπιες κι άλλα πουλιά, ακόμα και πελεκάνοι

θεάθηκαν στις όχθες του (λέγεται πως παρατηρήθηκαν 215 είδη πουλιών). Ψάρια ζουν μέσα στα νερά του και επαγγελματίες αλλά και ερασιτέχνες ψαράδες αλιεύουν συχνά (γίνεται λόγος για 33 είδη ψαριών μεταξύ των οποίων γριβάδι και πέστροφα).

Τα νερά του υδρεύουν οικισμούς και καλλιέργειες, μολύνονται όμως σε κάποια σημεία από λιπάσματα και φυτοφάρμακα αλλού από αστικά λύματα κι ακόμα είναι «πλούσια» σε ίνες αμιάντου που παρασύρονται από τα νερά της βροχής από τις εναποθέσεις αμιάντου στις γειτονικές πλαγιές. Θεωρείται ότι το φράγμα Πολυφύτου συγκεντρώνει πολύ νερό και αυτοκαθαρίζεται αλλά κάποιος κίνδυνος παραμένει[4]. Έτσι, και παρ’ όλα αυτά, η Θεσσαλονίκη υδρεύεται από το δικό μας ποτάμι.

Τελευταία οικολόγοι, σύλλογοι, επιστήμονες ορνιθολόγοι (Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία), ομάδες φυσικών αθλητικών δραστηριοτήτων, περιβαλλοντικές ομάδες σχολείων αλλά και πολιτικοί παράγοντες του τόπου αρχίζουν να ασχολούνται κάπως διαφορετικά με το ποτάμι μας, βλέποντας τα οφέλη που μπορεί να έχει μια ήπια εκμετάλλευσή του। «Πρωτοβουλία για την προστασία του Αλιάκμονα», «Υπεγράφη η διακήρυξη Βιώσιμος Αλιάκμονας- στόχος η ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτων του Αλιάκμονα», «Να κάνουμε όλοι μαζί τον Αλιάκμονα το ποτάμι της ζωής μας», «Πρόταση για ίδρυση βοτανικού κήπου στον ποταμό Αλιάκμονα, είναι κάποιοι μόνο σχετικοί τίτλοι τοπικών εφημερίδων της Κοζάνης. Σε σχετικές εκδηλώσεις αναφέρεται ιδιαίτερα «ο υδροβιότοπος Μικροβάλτου-Ρυμνίου-Αιανής, όπου εντοπίζονται τα περισσότερα παρυδάτια πουλιά στη λίμνη Πολυφύτου και η σημασία της προστασίας της άγριας ζωής του από το ύψος της γέφυρας του Ρυμνίου έως το φράγμα του Ιλαρίωνα». (Δεν αναφέρω τα άρθρα της δικής μας εφημερίδας, που κατ’ επανάληψη έχει ασχοληθεί με το θέμα).

Γίνεται λοιπόν λόγος για ήπιες παρεμβάσεις, ιχθυοκαλλιέργεια, τόπους αναψυχής, άθλησης, τουρισμού. Κάθε Κυριακή και αργία πλήθος οι ψαράδες πάνω στις δύο γέφυρες της λίμνης αλλά και στις κοντινές στις γέφυρες όχθες. Το καλοκαίρι το ποτάμι μαζεύει πολύ κόσμο στη γιορτή των νερών, που γίνεται στο πλατανόδασος Ρυμνίου. Αφού το πλατανόδασος Μικροβάλτου καταστράφηκε και δεν ενδιαφέρεται κανείς πιά γι’ αυτό ούτε και το θυμάται, ας ακούγεται τουλάχιστον το πλατανόδασος Ρυμνίου.

Κι εμείς; Πού βρισκόμαστε εμείς; Τα εδάφη της παλιάς κοινότητας Μικροβάλτου αλλά και του σημερινού Δήμου Καμβουνίων συνορεύουν σε μεγάλο μήκος με το ποτάμι. Στην ουσία όλο το βορειοδυτικό σύνορο του Δήμου ακολουθεί τη ροή του ποταμού. Το ποτάμι μας παρουσιάζει, σύμφωνα με τα λόγια των ειδικών τεράστιο οικολογικό ενδιαφέρον με την ανάπτυξη ιδιαίτερα ενδιαφέρουσας ορνιθοπανίδας και ιχθυοπανίδας ιδιαίτερα στο δικό μας κομμάτι με την ήπια ροή και τις ομαλές χαμηλές όχθες. Σύμφωνα με τους ίδιους, μπορούμε να έχουμε μεγάλα επιστημονικά, οικονομικά και ευρύτερα κοινωνικά οφέλη, και ανάπτυξη σε τομείς όπως η αλιεία, η κτηνοτροφία, η δασική ξυλεία, η περιβαλλοντική εκπαίδευση, η αναψυχή και ο οικοτουρισμός.

Σε κάθε τόπο, οι κάτοικοι επιδιώκουν τη δική του ξεχωριστή οικονομική ανάπτυξη. Θέλουν να συνεχίσουν να μένουν εκεί, να έχουν δουλειά, σχολεία, ιατρική περίθαλψη, δρόμους, πρώτα απ’ όλα όμως δουλειά. Η ανεργία μαστίζει τον τόπο μας. Ίσως μας δοθεί μια ακόμα ευκαιρία. Όπως πάντα χρειάζεται όραμα, τόλμη και βοήθεια και από τη μεριά της πολιτείας για πρωτοπόρες σχετικές με το ποτάμι πρωτοβουλίες από μέρους μας.

Ο Αλιάκμονας είναι το μεγαλύτερο ποτάμι της Ελλάδας με μήκος περίπου 290 συνολικά χλμ. Πηγάζει από το Βόιον όρος, περνάει από τους νομούς Καστοριάς, Γρεβενών, Κοζάνης, Ημαθίας και χύνεται στο Θερμαϊκό κόλπο. Το όνομα Αλιάκμων είναι σύνθετο και προέρχεται από το άλς (άλας, θάλασσα) και από το άκμων (αμόνι).

Το ποτάμι αυτό βρίσκεται δίπλα μας. Είναι στο χέρι μας να το προστατέψουμε, να το αναδείξουμε και να το χαρούμε.

Έλλη Λαμπρέτσα

Πέμπτη, 6 Μαΐου 2010

Τρία ακόμη μεγάλα υδροηλεκτρικά στον Αχελώο

Αιτήσεις για τρία ακόμη μεγάλα υδροηλεκτρικά στον Αχελώο, συνολικής ισχύος 953 MW, κατατέθηκαν στη ΡΑΕ όπως βλέπουμε στις αιτήσεις του Απριλίου 2010.
Τα δύο από την εταιρεία ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΕ : "Μπαμπαλιο (Ποσειδων Ι)" 380 MW στο Δήμο Ιναχου Αιτωλοακαρνανίας και "Σαργιαδα (Ποσειδων ΙΙ)" 382 MW στο Δήμο Παρακαμπυλίων Αιτωλοακαρνανίας, ενώ το τρίτο απ' την εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ: "Ράχη Παλαιοχωρίου" 191.2 MW στους Δήμους Ιναχου και Στρατου Αιτωλοακαρνανίας.

Η κατάσταση με τις αιτήσεις μεγάλων υδροηλεκτρικών το τελευταίο διάστημα τείνει να γίνει ανεξέλεγκτη, με τεράστια έργα να συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένη περιοχή.
Σημειωτέον πως η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, από το Δεκέμβριο έως τον Φεβρουάριο, έχει ήδη ζητήσει άδειες για ακόμη 8 μεγάλα υδροηλεκτρικά (σχεδόν όλα στην Αιτωλοακαρνανία) συνολικής ισχύος 1400 MW. Αιτήσεις για πάνω 4400 ΜW ΑΠΕ κατατέθηκαν στον κύκλο Απριλιου 2010.

Σχετικά άρθρα:

Τελευταία κατάβαση στον Αλιάκμονα Β.

Το τελευταίο ραντεβού μας με τον Αλιάκμονα, η τελευταία μας αναμνηστική κατάβαση στο Κόκκινο Φαράγγι, το οποίο του χρόνου θα πνιγεί στην τεχνιτή λίμνη του ΥΗΕ Αγ. Ιλαρίωνα, ορίστηκε για την Κυριακή 16 Μαίου 2010. Η ομάδα μας ήδη μετρά 9 καγιάκερς, και παρέα μας πιθανότατα θα είναι και μια ομάδα φίλων rafters, από την Trekking Hellas Γρεβενών.





Το πρόγραμμα μας έχει επίσης για το Σάββατο κατάβαση του τμήματος Βενέτικος Β - Αλιάκμονας Α, από τη γέφυρα Ελευθεροχωρίου μέχρι το χωριό Φελλί, ένα ακόμη τμήμα του ποταμού που κιδυνεύει να χαθεί από το σχεδιαζόμενο μεγάλο υδροηλεκτρικό έργο του Ελαφίου (αν τελικά προχωρήσει) ή από μια σειρά μικρότερων υδροηλεκτρικών που δεν θα κατακλύσουν αλλά θα στερέψουν τον Αλιάκμονα σε αυτό το τμήμα.

Εναλλακτικά για την πρώτη μέρα, αντί του Βενέτικου Β - Αλιάκμονα Α, υπάρχει και η λύση του Μηλεοπόταμου.

Σχετικά Άρθρα:

Τετάρτη, 28 Απριλίου 2010

WWF Ελλάς: Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με κάθε κόστος;

Δεν θα μπορούσαμε να τα πούμε καλύτερα απ' το WWF, όσον αφορά την απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος να κατασκευάζονται χωρίς ιδιαίτερους περιορισμούς έργα ΑΠΕ στις λιγοστές "προστατευόμενες" περιοχές της Ελλάδας. Παρακάτω απόσπασμα της ανακοίνωσης του WWF Ελλάς για το νέο νομοσχέδιο ΑΠΕ που κατατέθηκε στη Βουλή και χθες υπερψηφίστηκε επί της αρχής από τα δύο μεγάλα κόμματα...

Με έντονο προβληματισμό υποδέχεται η περιβαλλοντική οργάνωση WWF Ελλάς το νέο νομοσχέδιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) που κατατέθηκε την περασμένη εβδομάδα στη Βουλή από την Υπουργό ΠΕΚΑ. Κατά την άποψη του WWF Ελλάς, το νομοσχέδιο επιχειρεί, ανεπιτυχώς, να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για άμεση διείσδυση όλων των μορφών ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα και την ανάγκη διαφύλαξης του φυσικού περιβάλλοντος της χώρας.



Ως εξαιρετικά προβληματική κρίνεται η διάταξη που προβλέπει με συνοπτικές διαδικασίες και ελλιπέστατη περιβαλλοντική εκτίμηση την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ εντός των εθνικών πάρκων και των περιοχών προστασίας της φύσης. Για τη χωροθέτηση μάλιστα δεν απαιτείται ούτε καν συνολική εκτίμηση, αλλά η κοινή για όλες τις περιοχές (προστατευόμενες και μη) διαδικασία εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της κάθε επένδυσης χωριστά. Επιπρόσθετη συνολική περιβαλλοντική επίπτωση αναμένεται από την κατάργηση σταδίων της ισχύουσας διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης, χωρίς όμως την απαραίτητη αντιστάθμιση με κρίσιμα εργαλεία, όπως το δασολόγιο, η πλήρης χαρτογράφηση των οικοτόπων και τα διαχειριστικά σχέδια για τις περιοχές Natura 2000.


«Προκαλεί μεγάλη απορία η επιμονή του Υπουργείου στη δυνατότητα εγκατάστασης έργων ΑΠΕ παντού και χωρίς σεβασμό στο καθεστώς προστασίας της κάθε περιοχής. Ειδικά για τα εθνικά πάρκα, που καλύπτουν ένα μικρό μόνο μέρος της ελληνικής επικράτειας, αυτή η πολιτική μπορεί να αποβεί περιβαλλοντικά επικίνδυνη», δηλώνει ο Δημήτρης Καραβέλλας, Διευθυντής του WWF Ελλάς.

Ένα απ' τ' αρνητικά στοιχεία του νομοσχεδίου, κατά τη WWF Ελλάς, το οποίο έχουμε κι εμείς επισημάνει είναι το ότι "δεν διασφαλίζεται ο περιβαλλοντικός έλεγχος της κατασκευής και λειτουργίας έργων ΑΠΕ από τους εποπτικούς μηχανισμούς του κράτους και δεν προβλέπονται κυρώσεις για όσους επενδυτές προβαίνουν σε κακές πρακτικές".


Θα ήταν μεγάλη ευκαιρία στη σημερινή οικονομική συγκυρία, να δημιουργηθούν θέσεις επιθεωρητών περιβάλλοντος, οι οποίοι θα ελέγχουν τις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που προηγούνται των Έργων, αλλά και θα επιβλέπουν την εφαρμογή των μελετών αυτών, στη φάση κατασκευής και λειτουργίας των έργων ΑΠΕ, ελέγχοντας τα δεδομένα και τις παραδοχές των μελετών, περιορίζοντας διανοίξεις δρόμων σε δάση και βουνοπλαγιές, ρίψη μπαζών στοη κοίτη ποταμών, διατήρηση οικολογικής ροής κατά τη λειτουργία των υδροηλεκτρικών έργων.
Δυστυχώς απ' οτι φαίνεται, το πράσινο ταμείο στο οποίο θα πηγαίνει ένα μέρος του μικρού ανταποδοτικού τέλους των ΑΠΕ, δεν θα έχει τέτοιο ρόλο...

Το  πλήρες κείμενο στην ιστοσελίδα του WWF

Παρασκευή, 23 Απριλίου 2010

Το κόκκινο φαράγγι του Αλιάκμονα. Αποχαιρετώντας 270 εκατομμύριων χρονων γεωλογική ιστορία

«Η γεωλογία της Ελλάδας είναι πολύ πιο συναρπαστική από αυτήν του φεγγαριού κατά την άποψη μου», λέει η δρ Γεωλογίας του Ινστιτούτου Γεωλογίας Μεταλλευτικών Ερευνών κ. Αννα Ewing Ράσσιου, η οποία ζει περισσότερα από 30 χρόνια στη χώρα μας και έχει καταστήσει ως αποκλειστικό επιστημονικό της αντικείμενο τη μελέτη της γεωλογίας της.
«Υπάρχουν θεωρίες που δηλώνουν πως η Σελήνη αποτελείται από πετρώματα που προήλθαν αρχικά από τον μανδύα της Γης. Κι αυτό σημαίνει πως είναι πετρώματα σαν αυτά που μελετώ στο Μπούρινο και τη Βάλια Κάλντα. Εάν είναι έτσι, τότε έχω κάνει έναν πλήρη κύκλο», λέει η ίδια.


Επειδή τα αρχαία πετρώματα της Δεσκάτης περιέχουν μικρές ποσότητες ουρανίου, έχει καταστεί εφικτή η χρονολόγησή τους, ενώ κοντά στο φαράγγι του Αλιάκμονα μπορεί κανείς να δει με γυμνό μάτι τα ρήγματα, τις μεταμορφώσεις και τις κινήσεις των τεκτονικών πλακών κατά τη σύγκρουση των δύο ηπείρων. «Στη Δεσκάτη μπορούμε να δούμε ολόκληρο το φάσμα της γεωλογικής προόδου, τη γέννηση της «γηραιάς ηπείρου», την καταστροφή της ωκεανού της Τηθύος, τον σχηματισμό της οροσειράς της Πίνδου, και όλα αυτά στο ίδιο σημείο. Αυτό καθιστά την Δεσκάτη ως ένα από τα καλύτερα γεωλογικά παρατηρητήρια του πλανήτη!» λέει η κ. Ράσσιου.


Η γεωλογία του φαραγγιού του Αλιάκμονα μελετήθηκε για πρώτη φορά από τον Jan Brunn στα τέλη της δεκαετίας του 30. Το συμπέρασμα της πρωτοπόρας μελέτης του ήταν ότι οι σχηματισμοί των πετρωμάτων μέσα στο φαράγγι του Αλιάκμονα ήταν κρίσιμοι για την κατανόηση της σχέσης των βουνών του Βούρινου με τους παλιότερους σχηματισμούς της Δεσκάτης.

Ο Βούρινος είναι μια παράξενη οροσειρά. Σε υψόμετρο άνω των 1860 μέτρων, αποτελείται από πετρώματα που προήλθαν από τον μανδύα της γης. Πετρώματα τέτοιας προέλευσης ονομάζονται «οφιόλιθοι». Ο Jan Brunn έγραψε επιστημονική ιστορία όταν αναγνώρισε πως τα πετρώματα του Βούρινου, άρα όλοι οι οφιόλιθοι, είναι παρόμοιοι με εκείνους που σχηματίζονται σήμερα στους υφάλους των ωκεανών.

Στο τέλος της δεκαετίας του 60, οι Eldridge Moores και Jay Zimmerman μελέτησαν προσεκτικά την οροσειρά του Βούρινου. Ο Moores κατέγραψε με τέτοια λεπτομέρεια τον Βούρινο, ώστε να γίνει πρότυπο μοντέλο της οφιολιθικής γεωλογίας. Ο Zimmerman μελέτησε τα πετρώματα μέσα στο φαράγγι του Αλιάκμονα και συμπέρανε, ότι τα βουνά του Βούρινου προήλθαν από μια λεκάνη ωκεανού πάνω από μια στενή, καυτή, ζώνη ρήγματος.
Τα κατορθώματα αυτών των τριών γεωλόγων αποτελούν στοιχεία «κλειδιά» στην ανάπτυξη της σημερινής θεωρίας των τεκτονικών πλακών.



Συνοπτικά, η γεωλογική ιστορία του Φαραγγιού του Αλιάκμονα άρχισε πριν από 270 εκ. χρ. τουλάχιστον. Τα πετρώματα που αποτελούν σήμερα ένα μεγάλο μέρος της Δεσκάτης, συγκροτούσαν τότε μια αρχαία ήπειρο, την «Πελαγονία». Ο ηπειρωτικός φλοιός της άρχισε να απολεπτύνεται και να σπάει, δημιουργώντας έτσι τον ωκεανό της Τηθύος, ο οποίος κάποτε ένωνε την σημερινή Αγγλία με την Κίνα, διαχωρίζοντας τις αρχαίες ηπείρους της Ευρώπης και της Αφρικής. Περίπου πριν από 200 εκ. χρ. άρχισε η σύγκρουση των ηπείρων αυτών και συνεχίστηκε για περίπου 130 εκ. χρ. όπου σχηματίστηκαν οι Άλπεις. Τμήμα του χείλους της Τηθύος σφηνώθηκε μεταξύ αυτών των δύο ηπείρων στο τέλος του Ιουρασικού, ενώ μετά προωθήθηκε προς τις παρυφές της Πελαγονίας.

Η παρουσίας της αρχαίας Τηθύος διατηρείται σήμερα στο φαράγγι του Αλιάκμονα. Έτσι, κοιτάζοντας μια σειρά πολύχρωμων πετρωμάτων είμαστε μάρτυρες της ρήξης της Πελαγονίας και την καταστροφή της Τηθύος.

Ένα διεθνές πρόγραμμα καταγραφής και αναπαράστασης της γεωλογικής κληρονομιάς του Αλιάκμονα, θα μας θυμίζει μέσα διαδραστικών εφαρμογών την ιστορία που θα βυθιστεί στον ταμιευτήρα του Υδροηλεκτρικού Έργου του Αγίου Ιλαρίωνα, το οποίο ολοκληρώνεται φέτος.



Το ΥΗΕ Αγ.Ιλαρίωνα είναι το πέμπτο μεγάλο υδροηλεκτρικό που κατασκευάζεται στο μεγαλύτερο ποταμό της Ελλάδας, αλλά δυστυχώς όχι και το τελευταίο. Δυστυχώς, τρία ακόμα έργα σχεδιάζονται στο ελεύθερο - για κάποιους ανεκμετάλευτο - κομμάτι του ποταμού, που επιμένει να ρέει φυσικά και ακόμη περισσότερα στους παραπόταμούς του.




 Οι Φίλοι των Ποταμών, θα οργανώσουν μια τελευταία κατάβαση για καγιάκ και ράφτ στο μέχρι τώρα δυναμικότερο κομμάτι του ποταμού, το κόκκινο φαράγγι του Αλιάκμονα. Ένα τελευταίο χαιρετισμό στο ομορφότερο κομμάτι του ποταμού που απ' του χρόνου θα είναι πια παρελθόν, στην οποία θα μπορέσουν και φίλοι πεζοπόροι. Περισσότερα σε επόμενή μας δημοσίευση.