Παρασκευή, 25 Δεκεμβρίου 2009

Τέταρτο μεγάλο υδροηλεκτρικο, απειλεί τον Αλιάκμονα.

Ο Αλιάκμονας είναι ο μεγαλύτερος ποταμός της Ελλάδας, με περίπου 300χλμ μήκος. Οι πηγές του βρίσκονται σ' ένα μαγευτικό μέρος, βορειοδυτικά της Καστοριάς και του Νεστόριου, κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα, στο οποίο βρεθήκαμε και κατεβήκαμε με τα καγιάκ, πρώτη φορά πέρυσι την Άνοιξη, συναντώντας δυσκολίες έως 4ου βαθμού.




Φωτό επάνω: Στην παραδοσιακή γέφυρα του άνω Αλιάκμονα κοντά στο Νεστόριο Καστοριάς, στο χώρο του River Party. (περισσότερες φωτογραφίες από τη συγκεκριμένη εκδρομή μπορείτε να δείτε εδώ)

Μετά το νομό Καστοριάς, ο Αλιάκμονας μπαίνει στο νομό Γρεβενών, όπου συναντά και τον μεγαλύτερο απ' τους παραποτάμους του, το Βενέτικο. Ολόκληρο το τμήμα του Αλιάκμονα είναι πλεύσιμο, αλλά ιδιαίτερα το τμήμα του μετά τη συμβολή με το Βενέτικο, προσφέρει εντυπωσιακά φυσική ομορφιά, μέσα σε παρθένα και απόμακρα απ' την ανθρώπινη παρουσία φαράγγια, αλλά και άγρια νερά, ιδανικά για κατάβαση με καγιάκ και ράφτιγκ.

Το πρώτο τμήμα από τη συμβολή του Βενέτικου, κάτω απ' το χωριό Αγάπη, μέχρι το χωριό Φελλί, είναι πιο ήπιο, με δυσκολία έως 3ου βαθμού, ενώ το δεύτερο, δυσκολίας 4ου βαθμού, ξεκινά απ' τη μονή του Αγίου Νικάνορος και τερματίζει ή μάλλον τερμάτιζε στη Μονή του Αγίου Ιλαρίωνα, λίγο πριν την τεχνική λίμνη Πολυφύτου. Λέω τερμάτιζε γιατί ως γνωστόν, τα τελευταία χρόνια κατασκευάζεται εκεί, στην έξοδο του μεγαλόπρεπου "κόκκινου φαραγγιού" το μεγάλο υδροηλεκτρικό του Αγίου Ιλαρίωνα, το οποίο έχει ολοκληρωθεί και πολύ σύντομα θ' αρχίσει να κατακλύζει το φαράγγι.




Φωτό επάνω: Καγιάκ στο "Κόκκινο Φαράγγι" του Αλιάκμονα.

Ο κάτω ρους του Αλιάκμονα, έχει ήδη τιθασευθεί από τον άνθρωπο. Αμέσως μετά το φράγμα Ιλαρίωνος, ξεκινούν οι δυο συνεχόμενες τεχνητές λίμνες των υδροηλεκτρικών έργων Πολύφυτου και Ασωμάτων. Τα σχέδια της ΔΕΗ όμως για υδροηλεκτρική εκμετάλευση του Αλιάκμονα, που συνεχίζονται με την κατασκευή του ΥΗΕ Ιλαρίωνος, δε σταματούν εκεί. Ένα νέο μεγάλο υδροηλεκτρικό σχεδιάζεται πάνω ακριβώς από το σημείο που θα φτάσει η τεχνητή λίμνη του ΥΗΕ Ιλαρίωνα.
Το ΥΗΕ Ελαφίου, όπως θα λέγεται το σχεδιαζόμενο απ' τη ΔΕΗ μεγάλο υδροηλεκτρικό, θα κατακλύσει όλο τον Αλιάκμονα, μέχρι τη συμβολή του Βενέτικου και πιο πάνω. Βενέτικος και Γρεβενίτης θα μετατραπούν επίσης σε μακρόστενες λίμνες.
Πέραν απ' τις δυνατότητες που δίνει αυτό το τμήμα του ποταμού, για στενή επαφή και γνωριμία του ανθρώπου με τη φύση, είναι πλούσιο σε άγρια ζωή και βιοποικιλότητα. Ένα παρθένο τμήμα του ποταμού που θα μετατραπεί σε λίμνη μετά την κατάκλυση του. Το ζοφερό μέλλον του ποταμού παρουσιάζεται σε μια λεπτομερή και αποκαλυπτική μελέτη που δημοσιεύθηκε από την περιβαλλοντική οργάνωση Καλλιστώ. Αξίζει να τη διαβάσετε, εδώ

Τετάρτη, 23 Δεκεμβρίου 2009

Παρασκευή, 18 Δεκεμβρίου 2009

Συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση για τις ΑΠΕ

Συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση για το νέο Σχέδιο Νόμου για την «Επιτάχυνση της ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής»

Κυρία Υπουργέ


Συγχαρητήρια κατ’ αρχήν για την δημοσιοποίηση του νομοσχεδίου και την ευκαιρία που δίνεται στους ενδιαφερόμενους πολίτες να εκφράσουν την άποψή τους, σε αυτή τη δημόσια διαβούλευση. Εύχομαι και ελπίζω, οι παρατηρήσεις και οι προτάσεις που θα γίνουν να ληφθούν υπόψη στη σύνταξη του τελικού νομοσχεδίου.

Είμαστε αναμφίβολα όλοι υπέρ την μεγαλύτερης ένταξης των ΑΠΕ στην παραγωγή ενέργειας, αντικαθιστώντας τις πιο ρυπογόνες πηγές, αλλά η ένταξη των ΑΠΕ θα πρέπει να γίνει με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην υπονομευθεί το περιβάλλον, το οποίο σε τελευταία ανάλυση είναι ο απώτερος στόχος.

Θα ήθελα να εστιάσω σε τρία σημεία όπου το προτεινόμενο νομοσχέδιο, στην προσπάθεια επιτάχυνσης των ΑΠΕ, κινδυνεύει να υποβαθμίσει το περιβάλλον περισσότερο απ’ όσο θα το βοηθήσει:

A. Προώθηση των ΑΠΕ ανεξάρτητα με τις τοπικές προτεραιότητες και
     Διείσδυση των ΑΠΕ σε περιβαλλοντικά προστατευόμενες περιοχές.

Στο παρών νομοσχέδιο «επιτάχυνσης της ανάπτυξης των ΑΠΕ», εκτός των αλλαγών που γίνονται στο Ν.3468/2006 για τις ΑΠΕ, γίνονται και βασικές αλλαγές σε προηγούμενα και ευρύτερου αντικειμένου νομοσχέδια, όπως του Ν. 1650 του 1986 «Για την προστασία του περιβάλλοντος»

Συγκεκριμένα, με το άρθρο 8 του νέου νομοσχεδίου, τροποποιούνται μεταξύ άλλων, το άρθρο 8 του Νόμου 1650/86, «προωθώντας τις ΑΠΕ, κατά προτεραιότητα σε σχέση με τις τοπικές επιπτώσεις, ως μέσο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής , την προστασία της ατμόσφαιρας, τον βιώσιμο ενεργειακό εφοδιασμό της χώρας, την επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης και τη βιώσιμη αξιοποίηση των πηγών του εθνικού πλούτου.»

Με το ίδιο άρθρο του νέου νομοσχεδίου, τροποποιείται και το άρθρο 19 του Νόμου 1650/86, επιτρέποντας την κατασκευή έργων ΑΠΕ στις προστατευόμενες κατά το Νόμο περιοχές, εκτός από τις περιοχές Απολύτου Προστασίας της Φύσης, τα κηρυγμένα Διατηρητέα Μνημεία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, τις οριοθετημένες Αρχαιολογικές Ζώνες Προστασίας Α και τους Υγρότοπους Διεθνούς Σημασίας (Ραμσάρ). Επιτρέπεται δηλαδή πλέον η κατασκευή έργων ΑΠΕ σε Περιοχές Προστασίας της Φύσης – Εθνικά Πάρκα, σε περιοχές Προστατευόμενων Φυσικών Σχηματισμών, Προστατευόμενα Τοπία, περιοχές οικοανάπτυξης, Δίκτυο NATURA.

Τα παραπάνω θ’ ακουγόντουσαν λογικά και θεμιτά, αν συνέβαιναν δύο πράγματα:

Πρώτον, αν τα έργα ΑΠΕ είχαν μελετηθεί χωροταξικά, τόσο σε κεντρικό επίπεδο όσο και σε τοπικό, ώστε να επιλέγονταν για κατασκευή οι περιοχές που έχουν το κατάλληλο δυναμικό, αλλά χωρίς να θίγονται προστατευόμενες φυσικές περιοχές, και περιοχές τουριστικής αξιοποίησης και διατηρώντας μια ισορροπημένη κατανομή των έργων ΑΠΕ στην επικράτεια. Συμφωνούμε πως οι ενεργειακές μονάδες πρέπει να μοιραστούν στην επικράτεια, αποφεύγοντας συγκεντρώσεις τύπου Πτολεμαϊδας και Μεγαλόπολης, αλλά με την νέα χωροθέτηση επιβαρύνονται υπέρμετρα οι ορεινές περιοχές. Πως θα δεχθούν κάποιοι Νομοί που έχουν προσανατολίσει την ανάπτυξή τους στον τουρισμό, να δεχθούν την εγκατάσταση μεγάλου ποσοστού σταθμών ΑΠΕ στο έδαφός τους και μάλιστα σε περιοχές που οι ίδιοι θεωρούν τουριστικές; Ιδιαίτερα όταν αυτοί οι Νομοί έχουν ποσοστιαία ελάχιστη κατανάλωση ενέργειας.

Δεύτερον, αν τα έργα ΑΠΕ εγκαθίστανταν ως δια μαγείας στις προστατευόμενες περιοχές, χωρίς κατά την φάση κατασκευής τους να διαταραχθεί το οικοσύστημα ή κατά τη φάση λειτουργίας τους δεν εμποδιζόταν η σωστή λειτουργία του.

Όλοι γνωρίζουμε πως για την κατασκευή ενός υδροηλεκτρικού έργου ή ενός αιολικού πάρκου, απαιτείται η χάραξη οδών σε παρθένα συνήθως βουνά. Οδών που φτιάχτηκαν για τη κατασκευή, λειτουργία και συντήρηση του Έργου κι επομένως δεν θα αποκατασταθούν. Οδών που τραυματίζουν το παρθένο οικοσύστημα, αποκόπτοντας την ομοιογένειά του και δίνουν πρόσβαση σε εξωγενείς παράγοντες που συντελούν στην αλλοίωση και φθορά του. Οδών που εφόσον φτιάχτηκαν θα χρησιμοποιούνται και από άλλους – όχι τόσο «πράσινων ηθών» χρήστες, που αποτελούν εν δυνάμει απειλή για την επιβίωση της άγριας ζωής.

Η κατασκευή έργων ΑΠΕ, ακόμα και αν αυτά εξ ορισμού θεωρούνται μικρά, έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρούνται αμελητέας όχλησης για τις προστατευόμενες περιοχές, που μάλιστα σε ποσοστό επί της έκτασης της χώρας είναι ελάχιστες, αναλογικά με τις προστατευόμενες εκτάσεις σε άλλες χώρες.

B. Μέγεθος μικρών υδροηλεκτρικών και Οικολογική ροή.

Ειδικότερα στο θέμα των Υδροηλεκτρικών έργων, δυο αμφισβητούμενα σημεία του προηγούμενου νόμου για τις ΑΠΕ, υιοθετήθηκαν και απ’ το νέο νομοσχέδιο.

Πρώτον, η άνοδος σε 15 MW του ορίου των 10 MW για να θεωρηθεί ένα υδροηλεκτρικό έργο ως «Μικρό» με την οποία άνοδο μεγάλωσε κατευθείαν η κλίμακα των κατασκευαζόμενων έργων, τόσο σε μέγεθος φράγματος, όσο και σε μήκη αγωγών μεταφοράς νερού κι επομένως έκτασης της επέμβασης στο φυσικό περιβάλλον.

Δεύτερον, η θεώρηση ως οικολογικής ροής ως το 30% της καλοκαιρινής ροής. Η οικολογική ροή, η ροή δηλαδή που αφήνεται να ρέει στην κοίτη του ποταμού, όταν η κυρίως ροή εκτρέπεται μέσω σωλήνων προς το σταθμό παραγωγής ενέργειας, πρέπει να είναι ικανή σε ποσότητα και ποιότητα, ώστε να μην επηρεαστεί η βιωσιμότητα του οικοσυστήματος στο τμήμα ποταμού που εκτρέπεται η κυρίως ροή.

Τόσο το μέγεθος των 15MW όσο και το 30% που έχει προβλεφτεί, προκύπτει από ανάλογες πρακτικές σε άλλες χώρες με διαφορετικές όμως συνθήκες, ιδιαίτερα σε εποχιακές παροχές νερού, πλάτη και βάθη ποταμών. Στην Ελλάδα, όπου τα ποτάμια είναι κυρίως μικρού όγκου με μέσο βάθος κάτω του ενός μέτρου και έχουν μεγάλες διαφορές παροχής νερού το καλοκαίρι από ότι την άνοιξη και το χειμώνα, το προβλεπόμενο ποσοστό του 30% της καλοκαιρινής ροής είναι πολύ μικρό για τη σωστή λειτουργία του ποτάμιου οικοσυστήματος. Ένα ευρωπαϊκό ποτάμι βάθους 2 μέτρων που τρέχει σχεδόν όλο το χρόνο, πιθανότατα να μπορεί να επιβιώσει με μια οικολογική ροή 70 πόντων, αλλά στα συνήθη ελληνικά ποτάμια του μισού μέτρου βάθος, στα οποία προτείνεται η κατασκευή μικρών υδροηλεκτρικών και τα οποία συνήθως το καλοκαίρι υποχωρούν κατά πολύ σε στάθμη, δεν θα ναι καθόλου εύκολο να επιβιώσουν.

Ο κύκλος ζωής στα οικοσυστήματα των ελληνικών ποταμών έχει οργανωθεί βάση των εναλλαγών χαμηλής και υψηλής στάθμης ποταμού, τόσο για την τροφοδοσία της κοίτης και των όχθεων με θρεπτικά συστατικά από τις ανάντι περιοχές, όσο και για την κίνηση και αναπαραγωγή των ψαριών στο ποτάμι. Αν κάποιο κομμάτι του ποταμού παραμείνει επί μακρόν με το 30% της χαμηλότερης προβλεπόμενης από τη φύση ροής, δηλαδή της καλοκαιρινής, είναι σίγουρο πως το τμήμα αυτό του ποταμού θα υποστεί ανεπανόρθωτες ζημιές, ενώ οι επιπτώσεις θα περάσουν σε όλη την ζωϊκή αλυσίδα.

Γ. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις έργων ΑΠΕ

Ένα ακόμη θέμα το οποίο θα περιμέναμε να αντιμετωπισθεί με το παρών νομοσχέδιο, είναι και το θέμα της εφαρμογής των μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Υπάρχει βέβαια η αναφορά στη δημιουργία ενός «Πράσινου Ταμείου» το οποίο θα χρηματοδοτείται με τμήμα του ειδικού τέλους ΑΠΕ που παρακρατείται από την πώληση ρεύματος και το οποίο θα ασχολείται με τις περιβαλλοντικές μελέτες, πράγμα κατ’ αρχήν θετικό. Αυτό που δεν ξεκαθαρίζεται όμως, είναι το ποιος θα ελέγχει τις περιβαλλοντικές μελέτες που υποβάλλονται απ’ τους ενδιαφερόμενους κατασκευαστές – παραγωγούς και το σημαντικότερο ποιος θα ελέγχει κατά πόσο θα ακολουθούνται οι περιβαλλοντικές μελέτες κατά την κατασκευή ή τη λειτουργία των έργων.

Είναι γνωστές οι παρεκκλίσεις από τις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, που έχουν συμβεί κατά την κατασκευή ανάλογων έργων, με τα μπάζα απ’ τις εκσκαφές να σπρώχνονται μαζί με τα δέντρα στην κοίτη των ποταμών, αντί να μεταφερθούν στους προβλεπόμενους χώρους απόθεσης. Δεν είναι επίσης σπάνιο, κατά την λειτουργία των έργων, να μην καθαρίζονται οι μπαζωμένες ιχθυόσκαλες ή να μην αφήνεται ελεύθερη η (έστω και από μη ελεγμένα υδρολογικά δεδομένα) απαιτούμενη οικολογική ροή.

Πρέπει επιτέλους να δημιουργηθεί μια δημόσια υπηρεσία, η οποία θα επιβλέπει την κατασκευή και λειτουργία των έργων και η οποία θα έχει τη δικαιοδοσία παρεμβάσεων, μέχρι και διακοπής των εργασιών ή της λειτουργίας, εφόσον δεν τηρούνται οι περιβαλλοντικοί όροι.

Είναι δεδομένη και αναγκαία η λήψη κάποιων μέτρων ώστε οι διαδικασίες αδειοδότησης των έργων ΑΠΕ να μην καθυστερούν και το νομοσχέδιο κάνει θετικά βήματα προς αυτή τη κατεύθυνση. Θα πρέπει όμως να δοθεί προσοχή, ώστε να μην περάσουμε στην αντιπέρα όχθη, αναιρώντας προηγούμενες διατάξεις προστασίας του περιβάλλοντος και μηδενίζοντας τον κεντρικό σχεδιασμό του τι είδους έργα θα γίνουν, πόσα σε κάθε περιοχή και σε ποια σημεία, αφήνοντας όλες τις προτάσεις στους επενδυτές.

Τα σχόλια δημοσιεύθηκαν επίσημα στο opengov minenv gr

Τρίτη, 15 Δεκεμβρίου 2009

Τρύπα του Αγραφιώτη


Κυριακή 13 Δεκεμβρίου 2009

Στο εντυπωσιακό φαράγγι "Τρύπα του Αγραφιώτη" στην Ευρυτανία, λίγο μετά τη συμβολή του ρέματος Αγραφιά με τον ποταμό Αγραφιώτη.









Ο Αγραφιώτης, οι παραπόταμοί του και το οικοσύστημά τους απειλούνται από την κατασκευή μιας σειράς - δέκα τον αριθμό - σχεδιαζόμενων υδροηλεκτρικών έργων, τα οποία έχουν πάρει άδεια και βρίσκονται στο στάδιο έγκρισης των περιβαλλοντικών μελετών.
Τα έργα αυτά, θα μετατρέψουν τον Αγραφιώτη σ' ένα σύμπλεγμα από συνεχόμενα φράγματα, κομμάτια ποταμού δίχως νερό και σταθμών παραγωγής ρεύματος. Στη φωτό κάτω, η συμβολή του Μυρισιώτικου ρέματος με τον Αγραφιώτη, κάτω απ' το χωριό Καρβασαράς, όπου σχεδιάζονται δύο υδροηλεκτρικά.




Ένα απ' τα κομμάτια του ποταμού που θα στερέψει αν προχωρήσει το υδροηλεκτρικό έργο ισχύος 5.34MW, για το οποίο υπάρχει ήδη άδεια παραγωγής στην εταιρεία ΥΔΡΟΒΑΤ, είναι το κλασσικό τμήμα για καγιάκ και ψάρεμα, από τη γέφυρα για Επινιανά, μέχρι τη συμβολή του Αγραφιά, το οποίο βλέπουμε και στις παρακάτω φωτογραφίες και video





Rivers full of Life - Στηρίζοντας την Αυστριακή προσπάθεια

Πριν μερικά χρόνια, κάποιοι Αυστριακοί φίλοι μας είχαν πρωτοστατήσει στην "Κίνηση των 40 ποταμών", την προσπάθειά μας να προστατεύσουμε τα 40 σπουδαιότερα Ελληνικά ποτάμια από την απειλή των υδροηλεκτρικών έργων.

Μια ομάδα μάλιστα είχαν περιοδεύσει ανά την Ελλάδα με αφίσες που είχαν τυπώσει οι ίδιοι μεταφέροντας το μήνυμα πως τα ελληνικά ποτάμια, ένας από τους τελευταίους φυσικούς παράδεισους της Ευρώπης, πρέπει ν' αντισταθεί για να μην έχει την τύχη της δικής τους χώρας, στην οποία ελάχιστα ποτάμια έχουν μείνει μακριά απ' την "υδροηλεκτρική αρπάγη", όπως πολύ εύγλωτα μας είχαν πει, κατά την ομιλία τους σε μια συγκέντρωση που είχαμε οργανώσει στο νομό Γρεβενών, την άνοιξη του 2007 (φωτό κάτω).




Πολλοί Αυστριακοί, όπως επίσης πολλοί Γερμανοί, Ιταλοί και άλλοι Ευρωπαίοι φίλοι της φύσης και των ποταμών, έστειλαν υπογεγραμμένες αιτήσεις ή υπογράψαν online την "Αίτηση για την Προστασία των 40 σπουδαιότερων Ελληνικών ποταμών", έτσι κι εμείς ανταποδίδουμε την χείρα αλληλεγγύης, υπογράφοντας την δική τους Αίτηση, για τη προστασία των τελευταίων φυσικών ποταμών της Αυστρίας, που παρά τα πρωτεία της στην Ευρώπη σε χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, συνεχίζει ν' απειλείται από τους ενεργειακούς επενδυτές και την κρατική ενεργειακή πολιτική.

Στην Αίτησή τους που θα βρείτε μεταφρασμένη στ' αγγλικά εδώ και την οποία έχω μεταφράσει στα ελληνικά - όσο καλύτερα μπορώ - αμέσως πιο κάτω, δεν ζητούν κάτι παράξενο, απλά προστασία από την εγκατάσταση υδροηλεκτρικών στα τελευταία ποτάμια της χώρας τους, που έμειναν να ρέουν φυσικά και όχι μεταξύ φραγμάτων και σταθμών παραγωγής, όπως σχεδιάζεται και στη δική μας χώρα. Αντιπροτείνουν τ' αυτονόητα: Εξοικονόμιση ενέργειας, τεχνολογική αναβάθμιση των ήδη υπάρχοντων υδροηλεκτρικών και στροφή σε άλλες ΑΠΕ λιγότερο καταστροφικές για το περιβάλλον.




Ας τους βοηθήσουμε λοιπόν. Ας επισκευθούμε τη σελίδα Rivers full of Life κι ας προσθέσουμε και τη δική μας υπογραφή. Ας μην σκευθούμε πως "τι μπορεί να κάνουμε εμείς εδώ στην Ελλαδίτσα; Εδώ δεν μπορούμε να σώσουμε τα δικά μας ποτάμια..." Ας βοηθήσουμε αυτούς που το παλεύουν τουλάχιστον. Και στην Αυστρία να είστε σίγουροι, τέτοιες υπογραφές μετράνε! Ας δράσουμε λοιπόν κι εμείς... τώρα!

Προς την Πρόεδρο της Αυστριακής Βουλής
Mrs. Barbara Prammer, Parliament, Dr. Karl-Renner-Ring 3, 1017 Vienna

Όχι στην υδροηλεκτρική εκμετάλλευση ευαίσθητων ποτάμιων διαδρομών
Ναι στη διάσωση των τελευταίων φυσικών ποταμών και ρεμάτων στην Αυστρία


Μόλις το ένα πέμπτο των μεγάλων ποταμών της Αυστρίας είναι σε φυσική ή σχεδόν φυσική κατάσταση. Σημαντικές λειτουργίες, όπως ο έλεγχος των πλημμύρων, η προστασία των επιφανειακών νερών, η διαβίωση ζώων και φυτών και ο χώρος για ανθρώπινη διασκέδαση έχουν χαθεί από τις προηγούμενες δεκαετίες.

Με την ενεργειακή κρίση και την κλιματική αλλαγή, η πίεση για ανάπτυξη νέων υδροηλεκτρικών έργων στα ποτάμια μας είναι τεράστια. Το 70% των ποταμιών της Αυστρίας έχουν ήδη εκμεταλλευτεί (υδροηλεκτρικά) αλλά τώρα το ενδιαφέρον των εταιρειών ενέργειας απειλεί με πλήρη ανάπτυξη: Εκατοντάδες νέα υδροηλεκτρικά σχεδιάζεται να κατασκευαστούν μέχρι το 2020 αλλά αυτά μόλις θα καλύψουν την αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας στα επόμενα πέντε χρόνια!

Λέμε ΌΧΙ σε αυτή την ανάπτυξη και δείχνουμε πως μπορεί να λειτουργήσει διαφορετικά! Τα τελευταία φυσικά ή σχεδόν φυσικά ποτάμια της Αυστρίας πρέπει να προστατευτούν σε βάθος χρόνου.


Εκφράζοντας τις μεγαλύτερες οικολογικές οργανώσεις, ξεκινήσαμε το πρόγραμμα «Ποτάμια γεμάτα Ζωή», μια δεσμευτική εθνική αποστολή προστασίας των τελευταίων φυσικών και σχεδόν φυσικών ποταμών και ρεμάτων και εναντίον της περεταίρω υδροηλεκτρικής ανάπτυξης.
Αντ’ αυτού προτείνουμε εξοικονόμιση ενέργειας, αναβάθμιση και βελτίωση της παραγωγικότητας των υπαρχόντων υδροηλεκτρικών σταθμών και ανάπτυξη άλλων «πράσινων» μορφών ενέργειας από τον ήλιο, τον άνεμο, τη βιομάζα, τη γεωθερμία, δημιουργώντας έτσι και περισσότερες θέσεις εργασίας απ’ όσο με την υδροηλεκτρική ανάπτυξη.

Οι υπογράφοντες αυτή την Αίτηση, ζητούμε ένα πρόγραμμα και μια εθνική δέσμευση προστασίας και διαχείρισης των απειλούμενων ποταμών στην Αυστρίας. Οι ευαίσθητες ποτάμιες διαδρομές πρέπει να χαρακτηρισθούν βάσει οικολογικών κριτηρίων τόσο των υδάτων όσο και των εδαφών, αλλά και να μπουν σε καθεστώς υποχρεωτικής εφαρμογής τόσο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τη διαχείρηση των υδάτων όσο και της εθνικής νομοθεσίας για την προστασίας της φύσης, αλλά και να τύχουν υποχρεωτικής φύλαξης. Σ’ αυτές τις ευαίσθητες ποτάμιες διαδρομές, περιλλαμβάνονται όλες οι φυσικές και σχεδόν φυσικές ποτάμιες διαδρομές και όλες οι διαδρομές σε προστατευόμενες περιοχές, όπως: εθνικά πάρκα, εθνικοί δρυμοί, περιοχές του δικτύου Νatura 2000, εθνικά φυσικά μνημεία, μνημεία φυσικής πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλων κατηγοριών προστασίας.




Πηγαίνετε στην "αγγλική" σελίδα της "Αίτησης - Rivers full of Life" και συμπληρώστε τα στοιχεία σας



Μπορείτε να δείτε περισσότερες φωτογραφίες και στοιχεία των ποταμών για τους οποίους γίνεται η προσπάθεια διάσωσης, εδώ

Παρασκευή, 11 Δεκεμβρίου 2009

Σχόλια για τις Αλλαγές στο Νόμο για τις ΑΠΕ

Με το νομοσχέδιο που παρουσιάστηκε στις 8 Δεκεμβρίου από την Υπουργό Περιβάλλοντος, και το οποίο αφορά αλλαγές πάνω σε ισχύουσα νομοθεσία, σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, γίνεται εμφανής ο προσανατολισμός της κυβέρνησης στην μεγαλύτερη διείσδηση των ΑΠΕ στην παραγωγή ενέργειας, αλλά και την επιτάχυνση των διαδικασιών έκδοσης αδειών ΑΠΕ.

Η εστίαση στη χρήση των ΑΠΕ γίνεται εμφανής από τους φιλόδοξους στόχους για παραγωγή μέχρι και 40% της ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές μέχρι το 2020. Για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, ρυθμίζονται πολλές από τις διαδικασίες αδειοδότησης, οι οποίες καθυστερούν ή εμποδίζουν την απρόσκοπτη ανάπτυξη των ΑΠΕ, αλλά και γίνονται και βασικότερες αλλαγές σε προηγούμενα και ευρύτερου αντικειμένου νομοσχέδια, όπως του Ν. 1650 του 1986 «Για την προστασία του περιβάλλοντος»

Συγκεκριμένα, με το άρθρο 8 του νέου νομοσχεδίου, τροποποιούνται μεταξύ άλλων, το άρθρο 8 του Νόμου 1650/86, «προωθώντας τις ΑΠΕ, κατά προτεραιότητα σε σχέση με τις τοπικές επιπτώσεις, ως μέσο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής , την προστασία της ατμόσφαιρας, τον βιώσιμο ενεργειακό εφοδιασμό της χώρας, την επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης και τη βιώσιμη αξιοποίηση των πηγών του εθνικού πλούτου.»

Με το ίδιο άρθρο του νέου νομοσχεδίου, τροποποιείται και το άρθρο 19 του Νόμου 1650/86, επιτρέποντας την κατασκευή έργων ΑΠΕ στις προστατευόμενες κατά το Νόμο περιοχές, εκτός από τις περιοχές Απολύτου Προστασίας της Φύσης, τα κηρυγμένα Διατηρητέα Μνημεία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, τις οριοθετημένες Αρχαιολογικές Ζώνες Προστασίας Α και τους Υγρότοπους Διεθνούς Σημασίας (Ραμσάρ). Επιτρέπεται δηλαδή πλέον η κατασκευή έργων ΑΠΕ σε Περιοχές Προστασίας της Φύσης - Εθνικά Πάρκα, σε περιοχές Προστατευόμενων Φυσικών Σχηματισμών, Προστατευόμενα Τοπία, περιοχές οικοανάπτυξης, Δίκτυο NATURA.

Όλα αυτά θα ακουγόντουσαν λογικά και θεμιτά, αν συνέβαιναν δύο πράγματα:

Πρώτον, αν τα έργα ΑΠΕ είχαν μελετηθεί χωροταξικά, τόσο σε κεντρικό επίπεδο όσο και σε τοπικό, ώστε να επιλέγονταν για κατασκευή οι περιοχές που έχουν το κατάλληλο δυναμικό, αλλά χωρίς να θίγονται προστατευόμενες φυσικές περιοχές, και περιοχές τουριστικής αξιοποίησης και διατηρώντας μια ισορροπημένη κατανομή των έργων ΑΠΕ στην επικράτεια.
Πως θα δεχθούν κάποιοι Νομοί που έχουν προσανατολίσει την ανάπτυξή τους στον τουρισμό, να δεχθούν την εγκατάσταση μεγάλου ποσοστού σταθμών ΑΠΕ στο έδαφός τους και μάλιστα σε περιοχές που οι ίδιοι θεωρούν τουριστικές;

Δεύτερον, αν τα έργα ΑΠΕ εγκαθίστανταν ως δια μαγείας στις προστατευόμενες περιοχές, χωρίς κατά την φάση κατασκευής τους να διαταραχθεί το οικοσύστημα ή κατά τη φάση λειτουργίας τους δεν εμποδιζόταν η σωστή λειτουργία του.
Όλοι γνωρίζουμε πως για την κατασκευή ενός υδροηλεκτρικού έργου ή ενός αιολικού πάρκου, απαιτείται η χάραξη οδών σε παρθένα συνήθως βουνά. Οδών που φτιάχτηκαν για τη κατασκευή, λειτουργία και συντήρηση του Έργου κι επομένως δεν θα αποκατασταθούν. Οδών που τραυματίζουν το παρθένο οικοσύστημα, αποκόπτοντας την ομοιογένειά του και δίνουν πρόσβαση σε εξωγενείς παράγοντες που συντελούν στην αλλοίωση και φθορά του. Οδών που εφόσον φτιάχτηκαν θα χρησιμοποιούνται και από άλλους – όχι τόσο «πράσινων ηθών» χρήστες, που αποτελούν εν δυνάμει απειλή για την επιβίωση της άγριας ζωής.

Ειδικότερα στο θέμα των Υδροηλεκτρικών έργων, δυο αμφισβητούμενα σημεία του προηγούμενου νόμου για τις ΑΠΕ, υιοθετήθηκαν και απ’ το νέο νομοσχέδιο.

Πρώτον, η άνοδος σε 15 MW του ορίου των 10 MW για να θεωρηθεί ένα υδροηλεκτρικό έργο ως «Μικρό» με την οποία άνοδο μεγάλωσε κατευθείαν η κλίμακα των κατασκευαζόμενων έργων, τόσο σε μέγεθος φράγματος, όσο και σε μήκη αγωγών μεταφοράς νερού κι επομένως έκτασης της επέμβασης στο φυσικό περιβάλλον.

Δεύτερον, η θεώρηση ως οικολογικής ροής ως το 30% της καλοκαιρινής ροής. Η οικολογική ροή, η ροή δηλαδή που αφήνεται να ρέει στην κοίτη του ποταμού, όταν η κυρίως ροή εκτρέπεται μέσω σωλήνων προς το σταθμό παραγωγής ενέργειας, πρέπει να είναι ικανή σε ποσότητα και ποιότητα, ώστε να μην επηρεαστεί η βιωσιμότητα του οικοσυστήματος στο τμήμα ποταμού που εκτρέπεται η κυρίως ροή. Το 30% που έχει προβλεφτεί, προκύπτει από ανάλογες πρακτικές σε άλλες χώρες με διαφορετικές όμως συνθήκες, ιδιαίτερα σε εποχιακές παροχές νερού, πλάτη και βάθη ποταμών.

Στην Ελλάδα, όπου τα ποτάμια είναι κυρίως μικρού όγκου και έχουν μεγάλες διαφορές παροχής νερού το καλοκαίρι από ότι την άνοιξη και το χειμώνα, το προβλεπόμενο ποσοστό του 30% της καλοκαιρινής ροής είναι πολύ μικρό για τη σωστή λειτουργία του ποτάμιου οικοσυστήματος.
Ο κύκλος ζωής στα οικοσυστήματα των ελληνικών ποταμών έχει στηθεί στη βάση των εναλλαγών χαμηλής και υψηλής στάθμης ποταμού, τόσο για την τροφοδοσία της κοίτης και των όχθεων με θρεπτικά συστατικά από τις ανάντι περιοχές, όσο και για την κίνηση και αναπαραγωγή των ψαριών στο ποτάμι. Αν κάποιο κομμάτι του ποταμού παραμείνει επί μακρόν με το 30% της χαμηλότερης προβλεπόμενης από τη φύση ροής, δηλαδή της καλοκαιρινής, είναι σίγουρο πως το τμήμα αυτό του ποταμού θα υποστεί ανεπανόρθωτες ζημιές.

Ένα ακόμη θέμα το οποίο θα περιμέναμε να αντιμετωπισθεί με το παρών νομοσχέδιο, είναι και το θέμα της εφαρμογής των μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Υπάρχει βέβαια η αναφορά στη δημιουργία ενός «Πράσινου Ταμείου» το οποίο θα χρηματοδοτείται με τμήμα του ειδικού τέλους ΑΠΕ που παρακρατείται από την πώληση ρεύματος και το οποίο θα ασχολείται με τις περιβαλλοντικές μελέτες, πράγμα θετικό. Αυτό που δεν ξεκαθαρίζεται όμως, είναι το ποιος θα ελέγχει τις περιβαλλοντικές μελέτες που υποβάλλονται απ’ τους ενδιαφερόμενους κατασκευαστές – παραγωγούς και το σημαντικότερο ποιος θα ελέγχει κατά πόσο η κατασκευή θα ακολουθεί τις περιβαλλοντικές μελέτες.
Είναι γνωστές οι παρεκκλίσεις από τις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, που έχουν συμβεί κατά την κατασκευή ανάλογων έργων, με τα μπάζα απ’ τις εκσκαφές να σπρώχνονται μαζί με τα δέντρα στην κοίτη των ποταμών, αντί να μεταφερθούν στους προβλεπόμενους χώρους απόθεσης, ή κατά την λειτουργία των έργων, να μην αφήνεται ελεύθερη η οικολογική ροή ή να μην καθαρίζονται οι μπαζωμένες ιχθυόσκαλες.

Τα παραπάνω θα σταλούν στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης, που προς τιμήν της η νέα κυβέρνηση έχει ανοικτή στο διαδίκτυο.

Ας ελπίσουμε πως η κυβέρνηση θα δει ψύχραιμα το θέμα της διείσδυσης των ΑΠΕ και δεν θα πάρει μέτρα που αντί να προστατεύσουν το περιβάλλον θα το υπονομεύσουν. Μήπως αυτός δεν ήταν ό κύριος λόγος που διαχωρίσθη το Περιβάλλοντος απ' τα Δημόσια Έργα;

Νίκος Μαυρής